Hindi agad lumapit si Dado.

Nakatayo lamang siya sa likod ng workbench, hawak pa ang maliit na screwdriver. Sa pagitan nila ay may mga piyesa, wire, at isang lumang control board na hindi na niya maalala kung para saan.

“Sigurado ka?” tanong niya.

Hindi iyon ang salubong na inaasahan ni Norma.

“Ano’ng sigurado?”

“Na hindi ka naparito dahil nag-away kayo ni Willard. O dahil nalungkot ka. O dahil wala kang ibang mapuntahan.”

Humigpit ang hawak niya sa strap ng bag.

“Ang dami mong kondisyon.”

“Isa lang. Gusto kong sarili mong desisyon.”

“Kaya nga ako narito.”

“Norma.”

“Natakot ako,” sabi niya. “Hanggang ngayon, natatakot pa rin ako. Hindi ko alam kung magiging madali ito kay Willard. Hindi ko rin alam kung mag-aaway tayo o kung magsisisi ka balang araw.”

Ibinaba ni Dado ang screwdriver.

“Pero ayokong ang takot ang laging nauuna sa akin,” patuloy niya. “Dalawampung taon kong ginawa ang lahat ng kailangang gawin, kahit hindi iyon ang gusto ko.” Ngayon, may isang bagay akong gusto. Ikaw iyon.”

Tahimik ang shop. Sa labas, may dumaan na motorsiklo. Umalingawngaw sandali ang makina, pagkatapos ay nawala rin.

Lumabas si Dado mula sa likod ng workbench.

“Hindi ko hinihinging piliin mo ako kaysa sa anak mo.”

“Hindi ko kailangang mamili.”

“Sigurado ka?”

“Matututuhan namin.”

“Paano kung mahirap?”

“Marami na akong nalagpasang mahirap.” Doon unang lumitaw ang ngiti sa mukha niya.

“Masungit ka pa rin,” sabi ni Dado.

“Kung ayaw mo, aalis ako.”

Hindi na siya pinatapos. Lumapit si Dado at marahang hinawakan ang magkabilang braso niya.

Hindi agad siya hinalikan. Tiningnan muna siya ni Dado, na para bang binibigyan pa rin siya nito ng pagkakataong umatras.

Si Norma ang humawak sa kuwelyo nito at humila nang kaunti.

“Ang bagal mo,” bulong niya.

Doon siya hinalikan ni Dado.

Hindi katulad ng una nilang halik sa madilim na kusina. Wala nang pag-aalinlangan. May pag-iingat pa rin, pero may pananabik na matagal nilang pinigil. Nang mapahawak si Norma sa dibdib nito, naramdaman niya ang mabilis na tibok sa ilalim ng polo shirt.

Hindi lamang siya ang kinakabahan.

Nang maghiwalay ang mga labi nila, nakasandal pa rin ang noo ni Dado sa kanya.

“Akala ko hindi ka na babalik,” sabi nito.

“Ako rin.”

“Bakit hindi ka nag-reply?”

“Hindi ko alam ang sasabihin.”

“Pwede namang ‘nabasa ko.’”

“Hindi ako customer service.”

Natawa si Dado. Mahina muna, pagkatapos ay tuluyang lumuwag ang mukha.

Mula nang magkabalikan sila, hindi na nagtago si Norma.

Hindi niya ipinangangalandakan, pero hindi na rin biglang bumibitaw kapag may makakakita. Kapag umiinom ng kape si Dado sa labas ng Seoul Corner, lumalabas siya at umuupo sa tapat kahit may nakakakita. Kapag sinusundo siya nito sa supplier, hindi na niya sinasabing nagkataon lamang.

Si Willard ay magalang. Hindi pa malapit, pero hindi rin malamig. Kapag dumarating si Dado sa bahay, bumabati ito at kung minsan ay nakikipag-usap tungkol sa trabaho. Maikli. Maingat. Ngunit hindi na parang interrogation.

Isang gabi, nadatnan ni Norma silang dalawa sa garahe. Bukas ang hood ng lumang sedan ni Willard at pareho silang nakayuko sa makina.

“Ano’ng ginagawa ninyo?” tanong niya.

“May tunog kapag nag-start,” sagot ni Willard.

“Hindi naman aircon iyan,” sabi niya kay Dado.

“May tenga ako.”

“Hindi ibig sabihin marunong ka sa makina.”

“Starter lang,” sabi ni Willard. “Tama siya.”

Hindi na niya pinansin ang bahagyang tuwa sa boses ni Dado.

Hindi biglang naging ama at anak ang dalawa. Hindi rin kailangan. Sapat nang may puwang para sa respeto.

Paglipas ng mga buwan, naging mas seryoso ang usapan nina Norma at Dado.

Hindi tungkol sa grand wedding o honeymoon. Tungkol sa mga praktikal na bagay.

Saan sila titira?

Sino ang mag-aalaga sa shop kapag nagkasakit ang isa?

Paano ang bahay ni Dado?

Paano ang negosyo?

“Hindi ako lilipat agad,” sabi ni Norma isang gabi habang nagsasara sila ng mart. “Dito malapit ang tindahan.”

“Hindi rin kita pinapalipat.”

“Paano ang bahay mo?”

“Puwedeng paupahan. O gamitin ni Bea kapag umuwi.”

“Hindi ba masasaktan siya?”

“Tatanungin natin.”

“Hindi puwedeng puro tayo ang nagdedesisyon.”

“Alam ko.”

“Paano kung ayaw niya sa akin?”

“Hindi ka pa niya nakikilala, gusto ka na niya.”

“Dahil kuwento mo lang ang alam niya.”

“Mas masungit ka sa personal. Baka magbago.”

Tinapik siya ni Norma ng resibo sa braso.

Nag-usap din sila tungkol sa pera. Walang paligoy. Mananatiling kay Norma ang bigasan, Seoul Corner, bahay, at ipon. Mananatili kay Dado ang repair shop, bahay, at sariling savings. Magkakaroon sila ng shared account para sa household expenses kung sakaling magsama.

Hindi romantiko sa karaniwang paraan.

Pero para kay Norma, mas nakapagbigay iyon ng tiwala kaysa sa mamahaling bulaklak.

Isang gabi ng Sabado, pagod sila pareho mula sa weekend orders. Nasa likod sila ng counter, kumakain ng pansit na malamig na dahil ilang beses silang napatayo para mag-asikaso ng customer.

“Hindi masarap,” sabi ni Dado.

“Ikaw ang bumili.”

“Hindi ko alam na malamig.”

“Paano iinit? May customer.”

“Kainin na lang.”

Tahimik silang ngumunguya. Sa labas, nagliligpit si Jun sa bigasan. Si Liza ay nagbibilang ng cash sa kabilang dulo.

“Norma,” sabi ni Dado.

“Ano?”

“Gusto mo bang sabay tayong tumanda?”

Nakataas pa ang tinidor niya. “Matanda na tayo.”

“Mas tatanda pa.”

Hindi agad niya naunawaan. Nang makita ang seryosong tingin nito, unti-unting bumilis ang tibok ng dibdib niya.

“Proposal ba iyan?”

“Oo.”

“Habang malamig ang pansit?”

“May mas magandang timing ba?”

“Marami.”

“Pwede kong ulitin.”

Ibinaba ni Dado ang tinidor. Walang singsing na inilabas. Walang nakahandang speech.

“Norma Villanueva, gusto kitang makasama sa ordinaryong araw. Sa araw na malakas ang benta at sa araw na walang customer. Kapag maayos ang freezer at kapag alas-dos ng umaga kailangan akong tawagan. Kapag masaya ang mga anak natin at kapag galit sila sa atin. Hindi ko kayang ipangakong magiging madali. Pero kung papayag ka, gusto kong ikaw ang kasama ko.”

Naramdaman ni Norma ang pag-init ng mga mata.

“Ang haba pala kapag inulit,” sabi niya.

“Hindi mo pa sinasagot.”

“Bakit walang singsing?”

“Bibili tayo. Ayokong hulaan ang size ng daliri mo at kung anong disenyo ang gusto mo.”

“Napakapraktikal mo.”

“Negosyante ang kausap ko.”

Pareho nilang naalala ang unang biyahe sa supplier.

Napangiti si Norma sa gitna ng luha.

“Oo,” sagot niya. “Gusto kong sabay tayong tumanda.”

Hindi sila naghalikan agad. Niyakap muna siya ni Dado nang mahigpit, at sa loob ng ilang sandali ay hinayaan ni Norma ang sarili na hindi maging matatag.

Nang gabing iyon, tinawagan nila si Bea.

Napahiyaw ito sa screen nang marinig ang balita.

“Finally! Akala ko aabutin pa kayo ng dalawang taon.”

“Bea,” saway ni Dado.

“Totoo naman. Tita Norma, congratulations.”

“Salamat.”

“Uuwi ako. Sabihin n’yo lang ang date.”

“Civil wedding lang,” sabi ni Norma. “Simple.”

“Mas lalo akong uuwi. Hindi puwedeng wala ako.”

Pagkatapos ng tawag, nag-message si Bea kay Dado nang pribado.

May malaking project deadline ako sa linggo ng napili ninyong petsa. Gagawan ko ng paraan. Huwag niyo po muna sabihin kay Tita Norma para hindi siya mag-alala.

Binasa ni Dado ang mensahe nang dalawang beses.

Sa tabi niya, abala si Norma sa paglista ng kailangang pag-usapan nila ni Willard.

Masaya siya.

Ngunit alam niyang bago dumating ang kasal, may dalawang anak pa silang kailangang tulungang tanggapin na ang bagong simula ng kanilang mga magulang ay magiging bahagi rin ng buhay nila.