Paglabas ni Sora sa malaking pinto ng Valderama residence, saka niya naisip ang isang problemang napaka-practical.
Paano pala uuwi ang babaeng nag-walk out kung hindi naman siya ang nagdala ng kotse?
Nakatayo siya sa gilid ng driveway, hawak ang bag sa isang kamay at ang makapal na envelope sa kabila.
Sa likod niya, tuloy pa rin ang tugtog sa garden.
May tumatawa pa rin.
May nag-uusap pa rin.
May mga kumakain pa rin na parang walang babaeng kakaaalis lang dala ang limang daang libong insulto.
Huminga siya nang malalim.
“Okay,” bulong niya sa sarili. “Independent woman tayo.”
Tinignan niya ang paligid.
Mahaba ang driveway.
Malaki ang gate.
May guard.
May mga sasakyang dumadaan na lahat mukhang kaya siyang bilhin pati emotional baggage niya.
Kinuha niya ang phone niya at nag-book ng ride.
Searching.
Searching.
Searching.
Walang driver.
Napatingin siya sa langit.
“Lord, kung may lesson po ito, gets ko na. Puwede na po akong sunduin.”
May lumapit na guard, maingat ang itsura.
“Ma’am, may hinihintay po ba kayong sasakyan?”
Tinignan siya ni Sora.
Gusto niyang sabihin, “Kuya, kung may sasakyan ako, hindi ganito ang mukha ko.”
Pero pinili niyang maging civilized.
“Magbo-book lang po ako.”
“Ma’am, minsan po mahirap pumasok ang ride-hailing dito sa loob. Kailangan pa pong i-advise sa gate.”
“Ah.”
Great.
Kahit pag-alis niya, may approval process.
Bago pa siya makapag-isip ng next move, may humintong itim na kotse sa hindi kalayuan.
Bumukas ang pinto.
Akala niya si Rafael.
Hindi.
Si Don Augusto ang bumaba.
Hindi ito lumapit nang sobra. Tumayo lang siya sa tamang layo, sapat para makausap siya nang hindi siya pinipilit.
“Ms. Guillermo.”
Kumapit nang mas mahigpit si Sora sa envelope.
“Sir.”
“May sundo ka ba pauwi?”
“Opo,” sagot agad ni Sora. “Magbo-book po ako.”
“Matatagalan iyon sa loob ng village.”
“Okay lang po.”
Hindi agad sumagot si Don Augusto.
Tinignan niya ang guard, pagkatapos ay bumalik ang tingin kay Sora.
“Puwede kang ihatid ni Ramon.”
Umiling agad si Sora.
“Hindi na po, sir. Nakakahiya.”
“Hindi ito pabor,” sabi ni Don Augusto. “Safety ito.”
Doon siya natigilan.
Hindi malambot ang tono nito.
Hindi rin paawa.
Parang may problemang kailangan solusyunan, at iyon lang ang ginagawa niya.
May taong kailangang makauwi nang ligtas.
May driver.
May solusyon.
Walang drama.
“Sora.”
Napalingon siya.
Si Rafael.
Nasa may gate ng bahay.
Hindi ito lumapit.
Nakatayo lang siya roon, halatang gustong sumunod pero pinipigilan ang sarili.
Parang isang hakbang na lang, tatakbo na siya.
Pero hindi niya ginawa.
Naalala siguro nito ang sinabi niya.
Hindi ngayon.
Tinignan ni Don Augusto si Rafael.
“Not now,” sabi nito.
Hindi malakas.
Pero malinaw.
Bahagyang yumuko si Rafael.
Masakit tingnan.
Masakit din sa dibdib ni Sora.
Pero mas masakit pa rin ang envelope sa kamay niya.
Binalik niya ang tingin kay Don Augusto.
“Sir, makakauwi po ako.”
“I know,” sabi ni Don Augusto. “Pero ngayong gabi, huwag mong ipasa sa pride mo ang trabaho ng safety.”
Hindi siya nakasagot.
Nakakainis.
Tama kasi.
Tumango siya nang maliit.
“Okay po. Thank you.”
Tinawag ni Don Augusto ang driver.
Ilang segundo lang, bumaba ang isang lalaking nasa mid-fifties, maayos ang suot at kalmado ang mukha.
“Ramon,” sabi ni Don Augusto, “ihatid mo si Ms. Guillermo pauwi. Walang tanong.”
“Opo, sir.”
Walang tanong.
Doon lang medyo lumuwag ang dibdib ni Sora.
Bago siya sumakay, tinignan niya ulit si Rafael.
Hindi siya lumapit.
Hindi rin ito lumapit.
Pero nagtagpo ang tingin nila.
May sorry sa mukha nito.
May galit.
May sakit.
At may isang tanong na pareho nilang hindi kayang sagutin ngayon.
Ano na?
Si Sora ang unang umiwas ng tingin.
Sumakay siya sa kotse.
Habang umaandar palabas ng driveway, nakita niya sa side mirror si Rafael na nakatayo pa rin sa may entrance.
Hindi siya hinabol.
Hindi siya pinilit.
At sa sobrang gulo ng gabing iyon, iyon ang unang bagay na hindi niya ikinagalit sa kanya.
Tahimik si Ramon sa buong biyahe.
Totoo nga.
Walang tanong.
Hindi rin siya sumisilip sa salamin na parang nanghuhusga.
Professional lang.
Sana lahat ng tao sa buhay niya may ganitong feature.
Si Sora naman, nakaupo sa likod, hawak ang envelope sa ibabaw ng hita niya.
Hindi niya alam kung saan ito titingnan.
Kapag tinitigan niya, naiinsulto siya.
Kapag iniiwasan niya, parang may bomba sa kandungan niya.
Nag-vibrate ang phone niya.
Kevin.
ANAK WHAT DO YOU MEAN BIRTHDAY NG KAPATID NIYA
Kasunod:
SORA
Kasunod pa:
Hindi ako nakakahinga dito.
Napangiti siya kahit nangingilid ang luha niya.
Nag-type siya.
Good news, mayaman na ako.
Bago pa siya makahinga, nag-reply agad ito.
HA?
Sinundan niya agad.
Bad news, nanay niya ang sponsor.
Tumawag agad si Kevin.
Hindi niya sinagot.
Hindi niya kaya.
Nag-message na lang siya.
Pauwi na ako. Safe ako. Driver ng tatay niya. Mamaya.
Matagal bago nag-reply si Kevin.
Anak, huwag mong gagastusin kahit piso. Huwag mong ide-deposit. Huwag ka munang bibili kahit siomai. Pag-uwi mo, picture-an mo lahat.
Sora stared at the message.
Kahit nasasaktan siya, natawa siya nang mahina.
Sumilip sandali si Ramon sa salamin, pero agad din nitong ibinalik ang tingin sa daan.
“Sorry po,” sabi ni Sora. “May kaibigan lang akong mukhang legal department.”
“Opo, ma’am.”
Iyon lang.
Bless you, Ramon.
Pagdating niya sa bahay, hindi pa siya nakakababa ng kotse, bukas na ang pinto nila.
Nasa pintuan si Nanay Meding.
Nasa likod nito si Lola Ason.
Sa gilid, si Lolo Isme, may hawak na tabo.
Hindi niya alam bakit may tabo.
Ayaw na rin niyang itanong.
Bumaba si Sora dala ang bag at envelope.
“Anak,” sabi ni Nanay Meding.
Doon muntik nang bumigay si Sora.
Hindi sa loob ng mansion.
Hindi sa garden.
Hindi sa harap ni Doña Carmina.
Hindi sa harap ni Rafael.
Pero sa harap ng nanay niya, habang nakatayo sa maliit nilang gate, doon siya muntik umiyak.
“Ma,” sabi niya, pilit kalmado, “may dala po akong problema.”
Tinignan ni Nanay Meding ang envelope.
“Ano ’yan?”
Napatingin din si Lola Ason.
Si Lolo Isme sumilip.
“Pagkain ba ’yan?”
“Hindi po, Lo.”
“Bakit parang balot?”
“Hindi po balot.”
Napalunok si Sora.
“Pera po.”
Tumahimik silang lahat.
Pati si Lolo Isme, himalang narinig.
“Pera?” tanong ni Nanay Meding.
“Opo.”
“Kanino?”
“Nanay ni Rafael.”
Nawala ang kulay sa mukha ni Nanay Meding.
Napahawak si Lola Ason sa dibdib at nag-antanda.
Si Lolo Isme naman, mas lalong kumunot ang noo.
“Nanay ni Rafael nagbigay ng pera?”
“Opo.”
“Bakit?”
Pilit ngumiti si Sora.
“Kasi gusto niya po akong umalis, layuan ang anak niya, at mag-resign.”
Tahimik.
Pagkatapos, dahan-dahang ibinaba ni Lolo Isme ang tabo sa upuan.
“Meding,” sabi nito, seryoso na ang boses, “kunin mo ang walis.”
“Lo!”
“Ano? May nang-aapi sa apo ko.”
Doon tuluyang tumulo ang luha ni Sora.
Hindi malakas.
Hindi hagulgol.
Isa lang muna.
Pero sapat para lumapit si Nanay Meding at hawakan ang mukha niya.
“Anak.”
“Kinuha ko po,” sabi agad ni Sora. “Pero hindi ako pumayag. Hindi ko po gagastusin. Hindi ko po tinanggap kapalit ng kahit ano. Kinuha ko kasi—”
“Shh.”
“Ma, baka isipin niyo—”
“Hindi.”
Nanlabo ang mata ni Sora.
“Hindi niyo pa po naririnig lahat.”
“Hindi ko kailangan marinig lahat para malaman na hindi ka niya nabili.”
Doon na siya umiyak.
Yakap siya ni Nanay Meding.
Hindi mahigpit na nakakasakal.
Iyong yakap na parang sinasabi, “Uwi ka muna. Ako muna bahala.”
Hinaplos ni Lola Ason ang likod niya.
“Ayan. Sabi ko sa’yo kailangan ang asin.”
Kahit umiiyak, natawa si Sora.
“Lola, hindi po gumana. Nandoon pa rin ang masamang energy.”
“Gumana,” sabi ni Lola Ason. “Nakalabas ka.”
May point.
Minsan nakakainis din kapag tama si Lola Ason.
Pumasok sila sa bahay.
Inilapag ni Sora ang envelope sa mesa.
Parang ebidensya.
Parang sumpa.
Parang tuition fee ng trauma.
Hindi agad ginalaw ni Nanay Meding ang envelope.
Tinitigan lang niya ito.
“Magkano?” tanong niya.
“Five hundred thousand.”
Napaupo si Lola Ason.
Si Lolo Isme napahawak sa dibdib.
“Ano raw?”
“Five hundred thousand po, Lo.”
“Pesos?”
“Hindi po kisses.”
“Sora!”
“Sorry po. Defense mechanism.”
Napahawak si Nanay Meding sa noo.
“Diyos ko.”
“Ma, huwag po kayong mahimatay. Wala tayong budget sa ER kahit may cash sa mesa.”
“Hindi nakakatawa.”
“Alam ko po.”
Pero natawa pa rin si Lola Ason nang mahina.
Pagkatapos, bigla rin itong naging seryoso.
“Hindi natin gagalawin ’yan,” sabi ni Nanay Meding.
“Opo,” sagot ni Sora.
“Kahit piso,” dagdag ni Nanay Meding.
“Opo nga, Ma.”
“Kahit pambili ng bigas?” singit ni Lola Ason.
Napalingon si Sora sa kanya.
“Lola.”
“Ano?” depensa ni Lola Ason. “Tinatanong ko lang.”
Tumunog ulit ang phone ni Sora.
Kevin.
This time, sinagot niya.
Naka-speaker agad dahil alam niyang makikisawsaw naman ang buong pamilya.
“Anak!” sigaw ni Kevin.
“Sir, speaker po kayo.”
“Good. Hello po, family. Una sa lahat, walang gagalaw sa pera.”
“Hindi namin gagalawin,” sagot ni Lola Ason. “Pero puwede bang titigan?”
“Titigan, puwede,” sabi ni Kevin. “Gamitin, hindi. Kahit piso, bawal.”
Lumapit si Nanay Meding sa phone.
“Kevin, ano ang gagawin dito?”
“Tita, picture-an muna natin lahat. Labas ng envelope, loob ng envelope, kung ano ang itsura ng cash, lahat. Pero huwag ninyong gagastusin. Huwag ilalagay sa banko. Huwag ipapakita kung kani-kanino. Itago ang envelope at kung may paper bag o marka, itago rin.”
“Opo,” sabi ni Sora.
“At ikaw, anak,” dagdag ni Kevin, “isulat mo lahat habang fresh pa sa utak mo. Eksaktong sinabi niya, saan nangyari, sino ang nasa paligid, sino ang nakakita.”
“May dalawang matandang babae sa bench,” sabi ni Sora. “May server. May couple malapit sa fountain. Tapos dumating sina Rafael, Bia, at Don Augusto.”
“Good,” sabi ni Kevin. “May possible witnesses.”
Tumalim ang mukha ni Nanay Meding.
“Pinahiya siya sa bahay nila.”
Saglit na tumahimik si Kevin sa kabilang linya.
“Tita, alam ko po.”
“Hindi,” sabi ni Nanay Meding. “Hindi mo alam. Hindi mo nakita ang mukha niya pagdating.”
Mas humina ang boses ni Kevin.
“I’m sorry, Sora.”
Napaiyak ulit siya.
“Sir, huwag po kayong mabait. Mas mahirap.”
“Sige,” sabi ni Kevin. “Ang tanga ng ginawa ng nanay niya.”
“Mas okay po.”
“Pero makinig ka. Puwedeng lumaki ito. Hindi lang away-pamilya. Puwedeng umabot sa kumpanya kasi pinapa-resign ka niya. Importante iyon.”
“Opo.”
“Huwag kang magre-resign.”
“Hindi po.”
“Huwag kang mawawala sa trabaho.”
“Hindi po.”
“Huwag mong hahayaang magmukhang tumanggap ka ng bayad kapalit ng paglayo.”
Napatingin si Sora sa envelope.
“Pero kinuha ko nga po.”
“Kinuha mo, oo,” sabi ni Kevin. “Kaya complicated. Pero hindi ka pumayag. Wala kang pinirmahan. Hindi mo ginastos. Hindi mo itinago para gamitin. Kaya kailangan malinaw ang record natin.”
Tinignan ni Nanay Meding si Sora.
“Bakit mo nga ba kinuha?”
Huminga nang malalim si Sora.
“Kasi pagod na po akong sila lagi ang may hawak ng power. Kapag hindi ko kinuha, puwede niyang sabihin na nag-usap lang kami. Na misunderstanding lang. Na wala siyang inoffer. Pero ngayon, may hawak ako. Totoo siya. Nangyari siya.”
Tumango si Nanay Meding, pero kita sa mukha niya ang takot.
“Anak, minsan ang ebidensya, mabigat din dalhin.”
“Opo.”
Huminga nang malalim si Kevin sa kabilang linya.
“Tama si Tita. Kaya ngayong gabi, document muna. Bukas na tayo mag-isip ng next step.”
Mula sa sofa, sumingit si Lolo Isme.
“Kevin.”
“Opo, Lo?”
“Kapag may nang-away kay Sora, puwede ba kitang isama?”
“Saan po tayo pupunta?”
“Sa mansion.”
“Lo, tempting po, pero huwag muna.”
“Sayang. May tabo na ako.”
Napatawa si Sora habang pinupunasan ang luha.
At kahit hindi nawala ang bigat, gumaan nang kaunti ang hangin sa bahay.
Sa kabilang dulo ng mundo ni Sora, sa garden ng Valderama, walang tumatawa.
Nakatayo pa rin si Rafael sa lugar kung saan iniwan siya ni Sora.
Si Doña Carmina, tahimik.
Si Bia, hindi alam kung kanino titingin.
Si Don Augusto, nakatingin sa asawa na parang matagal na niyang alam na kaya nitong gawin iyon, pero ngayon lang ginawa sa harap mismo ng pamilya.
“Sa loob tayo,” sabi ni Don Augusto.
“Augusto,” sabi ni Doña Carmina.
“Sa loob,” ulit nito.
Hindi siya sumigaw.
Pero sumunod si Doña Carmina.
Sumunod din si Bia.
Si Rafael, hindi agad gumalaw.
“Rafael,” tawag ni Don Augusto.
“I need to go after her.”
“No.”
Napatingin si Rafael sa ama.
“She left because she needed space,” sabi ni Don Augusto. “Huwag mong gawing dagdag na bigat sa kanya ang guilt mo.”
Masakit iyon.
Pero tumama.
Kaya nanatili si Rafael.
Sa loob ng study, nakasara ang pinto.
Sa labas, tuloy ang party.
Sa loob, wala nang music.
Wala nang polite smiles.
Wala nang flowers.
“Why would you do that?” tanong ni Rafael sa ina niya.
Ngayon lang narinig ni Bia ang boses ng kuya niya na ganoon kababa.
Hindi ito sigaw.
Mas nakakatakot.
Nakatayo nang diretso si Doña Carmina.
“I was protecting you.”
“No,” sagot ni Rafael. “You humiliated her.”
“She took the money.”
“You handed it to her.”
“She could have refused.”
“She did refuse,” sabi ni Rafael. “Hindi lang sa paraan na inaasahan mo.”
Napatingin si Bia kay Rafael.
“Kuya, she still took five hundred thousand.”
Bumaling sa kanya si Rafael.
“She was insulted in our house, Bia. Dinala ko siya rito nang hindi siya handa.”
“That doesn’t mean she should take the cash.”
“No,” sabi ni Rafael. “Pero hindi rin ibig sabihin dapat siyang alukin ni Mom.”
Tahimik si Bia.
Hindi niya gusto si Sora.
Hindi pa rin.
Pero wala siyang maisagot doon.
Umupo si Don Augusto sa likod ng mesa.
“Carmina,” sabi niya, “totoo bang pinapa-resign mo siya?”
Hindi agad sumagot si Doña Carmina.
Nawala ang anumang lambot sa mukha ni Rafael.
“Mom.”
“She works for the company,” sabi ni Doña Carmina. “This situation is inappropriate.”
“Then you should have raised it properly,” sabi ni Don Augusto. “Hindi cash sa garden.”
“It was a private conversation.”
“With guests nearby,” sabi ni Rafael. “With staff nearby. With Bia close enough to follow.”
Umiwas ng tingin si Bia.
Napansin iyon ni Rafael.
“You heard?”
“I saw you looking for Sora,” sagot ni Bia. “I followed. Hindi ko narinig lahat.”
“But enough?”
Hindi sumagot si Bia.
Tinignan ni Doña Carmina ang anak niya.
“Bianca.”
“What?” sagot ni Bia, mas matalim kaysa dapat.
Agad niyang binabaan ang boses.
“Sorry. I just… Mom, why cash?”
Saglit na nagbago ang mukha ni Doña Carmina.
Hindi iyon guilt.
Mas mukhang nainis siya dahil hindi nila maintindihan ang punto niya.
“Because women like her understand practical offers.”
Tinitigan siya ni Rafael.
Tila mas lumamig ang buong silid.
“Women like her?” ulit ni Rafael.
Tinignan siya ni Doña Carmina.
“Yes. Women who enter rooms like this and pretend they don’t see the difference.”
Bahagyang napaatras si Rafael.
Parang hindi niya kilala ang taong nasa harap niya.
“She never pretended,” sabi niya. “She was nervous. She was honest. She was trying.”
“She was calculating.”
“She was surviving.”
Doon na nagsalita si Don Augusto.
“Enough.”
Tumahimik silang lahat.
“Carmina,” sabi niya, “you created a problem.”
“I prevented one.”
“No,” sabi ni Don Augusto. “You gave an employee money after telling her to resign. You did it at a family event, with witnesses. If this reaches HR, Legal, or the board, this will not look like protection. It will look like coercion.”
Hindi kumilos si Doña Carmina.
Pero nakita ni Bia kung paano kumapit nang bahagya ang kamay nito sa clutch.
Tinignan ni Rafael ang ama niya.
“Then we document it.”
Matalim na napatingin sa kanya si Doña Carmina.
“You would report your own mother?”
“I would protect Sora.”
Mabigat ang bagsak ng salitang iyon.
Napatingin si Bia sa kuya niya.
Hindi gumalaw si Doña Carmina.
Si Don Augusto naman, tahimik lang na nagmamasid.
Parang sinusukat niya kung gaano kaseryoso ang anak niya.
“You don’t have to like her,” dagdag ni Rafael. “But you don’t get to treat her like she can be removed with cash.”
“She is not for you.”
“That is not your decision.”
“She will damage your name.”
“Then maybe my name deserves it if it can only stay clean by stepping on people.”
“Rafael.”
“No, Mom. You wanted to see if she had a price. Now I’m seeing yours.”
Tahimik ang room.
Masakit ang sinabi niya.
Alam niya.
Pero hindi niya binawi.
Saglit na lumambot ang mukha ni Bia, pero mabilis din iyong nawala.
“Kuya, she embarrassed Mom.”
“Mom embarrassed herself.”
Halatang na-offend si Bia.
“She walked out of my birthday.”
“She was paid to leave your birthday.”
Walang naisagot si Bia.
Tumayo si Don Augusto.
“This conversation is over for tonight. The guests are still outside.”
“Dad—”
“I said tonight.”
Tinignan siya ni Rafael.
Mababa ang boses ni Don Augusto, pero mabigat.
“If you care for her, do not turn this into a spectacle. Give her time. Then fix what you personally broke.”
Napapikit si Rafael.
Dahil oo.
May kasalanan din siya.
Hindi niya binigyan si Sora ng choice bago niya ito dinala sa bahay nila.
Hindi niya sinabi ang buong totoo.
Hindi niya na-protect ang expectation nito.
At kahit hindi siya ang nag-abot ng envelope, siya ang nagdala kay Sora sa garden na iyon.
Tumango siya.
“Yes, Dad.”
Noong gabing iyon, matapos ma-picture-an ni Sora ang pera, envelope, at lahat ng kailangan tandaan, nahiga siya sa kama.
Hindi siya nakatulog agad.
Nasa tabi ng cabinet ang envelope, nakalagay sa paper bag na nilagyan ni Lola Ason ng maliit na rosary.
“Extra protection,” sabi nito kanina.
Si Nanay Meding, tatlong beses sinilip ang kwarto niya.
Si Lolo Isme, nagtanong kung kailangan daw ba nilang bumili ng vault.
Si Kevin, nag-message every thirty minutes.
At si Rafael?
May message siya.
Isa lang.
I know you said not now. I’ll respect that. Ramon told me you got home safely. I’m sorry, Sora. Not just for my mother. For bringing you there without giving you the truth. I’ll wait until you’re ready to talk.
Matagal iyong tinitigan ni Sora.
Hindi niya sinagot agad.
Galit pa rin siya.
Nasasaktan pa rin siya.
Pero may parte sa kanya na lumambot dahil hindi ito nangulit.
Hindi ito nagpunta sa bahay.
Hindi ito nag-send ng sampung missed calls.
Hindi nito ginawang emergency ang guilt niya.
Nag-type siya.
Binura.
Nag-type ulit.
Binura ulit.
Sa huli, isang word lang ang sinend niya.
Home.
Mabilis ang reply.
Thank you for telling me. Rest.
Hindi na siya sumagot.
Pero hawak niya ang phone hanggang antukin siya.
Kinabukasan, Sabado, walang work si Sora.
Dapat pahinga.
Pero hindi marunong magpahinga ang problema.
Alas-diyes pa lang ng umaga, nasa bahay na si Kevin.
May dalang pandesal, iced coffee, at mukha ng taong hindi natulog dahil sa stress ng ibang tao.
“Anak,” sabi niya pagpasok, “nasaan ang envelope of trauma?”
“Good morning din po.”
“Good morning is for people na walang five hundred thousand pesos sa kwarto.”
Nasa mesa na sina Nanay Meding at Lola Ason.
Si Lolo Isme nasa sofa, hawak ang pamaypay na parang handang makipaglaban.
Inilabas ni Sora ang paper bag.
Nakita ni Kevin ang rosary na nakadikit sa labas.
“Lola, ebidensya po ba ito o exorcism?”
“Both,” sagot ni Lola Ason.
Naupo si Kevin sa mesa at inilabas ang notebook niya.
Tiningnan nila ulit ang laman.
Hindi na nila binilang lahat sa mesa. Hindi na kailangan. Nakita na sa video kagabi ang laman at ang envelope.
Nagsulat si Kevin ng notes.
Petsa.
Oras.
Lugar.
Mga taong nandoon.
Mga salitang naalala ni Sora.
Habang nagsasalita si Sora, minsan tumitigil siya.
Hindi dahil nakalimutan niya.
Kundi dahil kapag inuulit niya, bumabalik ang sakit.
“Okay,” sabi ni Kevin nang matapos. “For now, keep this sealed. Magtatanong ako sa taong trusted ko kung paano ito ihahandle nang hindi tayo lalong nalulubog sa gulo.”
“HR?” tanong ni Nanay Meding.
“Maybe,” sagot ni Kevin. “Pero ingat tayo. Asawa ito ng owner. Hindi ito simpleng branch issue.”
“Paano si Sora?” tanong ni Nanay Meding.
Tinignan ni Kevin si Sora.
“Papasok siya sa trabaho. Hindi siya magre-resign. Gagawin niya nang maayos ang trabaho niya. Lahat ng mangyayari, ililista natin. At higit sa lahat, hihinga muna tayo bago may magdesisyon.”
“Ang dami naman,” sabi ni Sora.
“Gusto mo dagdagan ko ng uminom ng tubig?”
“Huwag na po.”
Sumandal si Kevin sa upuan.
“At si Rafael?”
Tahimik si Sora.
Nakatingin sa kanya si Nanay Meding.
Nakatingin din si Lola Ason.
Kahit si Lolo Isme tumigil sa pagpapaypay.
“Sasagutin ko siya,” sabi ni Sora. “Pero hindi pa ngayon.”
Tumango si Kevin.
“Tama.”
“Hindi ibig sabihin ayoko na.”
“Alam ko.”
“Pero kailangan niyang maintindihan na hindi sapat ang sorry.”
“Tama ulit.”
“Kailangan niyang maintindihan na kapag dinala niya ako sa mundo niya, hindi ako dapat nakapiring.”
“Very tama.”
“Bakit parang exam?”
“Kasi pasado ka.”
Napangiti siya nang konti.
Pero hindi nagtagal iyon.
Dahil sa bahay ng Valderama, hindi pa tapos ang usapan.
Linggo ng hapon, pumasok si Bia sa kwarto ng ina niya.
Nasa harap ng vanity table si Doña Carmina, tahimik na tinatanggal ang earrings niya.
“Mom.”
“Yes?”
“Are we just going to let that happen?”
Tinignan siya ni Doña Carmina sa salamin.
“What exactly?”
“She took your money.”
Nanigas ang panga ni Doña Carmina.
“She exposed her character.”
Nagkrus ng braso si Bia.
“But Kuya defended her.”
“He is emotional.”
“He looked serious.”
Dahan-dahang inilagay ni Doña Carmina ang isang hikaw sa maliit na box.
“That is why this needs to end.”
Umiwas ng tingin si Bia.
Hindi niya gusto si Sora.
Hindi niya gusto ang sagot nito.
Hindi niya gusto kung paano napahiya ang ina niya.
Pero ayaw din niyang aminin na may parte sa kanya na hindi makalimutan ang sinabi ni Sora.
Hindi ako aalis dahil binayaran niya ako. Aalis ako dahil ayokong manatili sa party kung saan tinatrato akong may presyo.
Nakakainis.
Kasi dapat simple lang.
Dapat gold digger.
Dapat social climber.
Dapat madaling i-hate.
Pero bakit ang ingay ng sinabi nito sa utak niya?
“Bianca,” sabi ni Doña Carmina.
Napatingin siya sa ina.
“I don’t want your brother distracted.”
“I know.”
“I don’t want that girl thinking she can walk into this family and speak that way.”
“I know.”
“Then stop looking confused.”
Umayos ng tayo si Bia.
“I’m not confused.”
But she was.
A little.
Kaya mas lalo siyang nainis.
Lalo na kay Sora.
Lunes ng umaga, pumasok si Sora sa branch na parang normal ang weekend niya.
Hindi normal.
Pero kailangang magmukhang kaya.
Naka-cream blouse siya, black slacks, at flats. Walang dramatic outfit. Walang “I survived a cash offer” aura, kahit gusto niya sanang magpa-shirt.
Sa bag niya, walang limang daang libo.
Nasa bahay iyon, naka-seal, naka-rosary, naka-photo documentation, at binabantayan yata ni Lola Ason na parang santo.
Pagpasok niya sa branch, sinalubong siya ni Jessa.
“Boss.”
“Acting.”
“Boss na may trauma.”
“Jessa.”
“Sorry. Accurate kasi.”
“May client ba?”
“Meron. At may delivery ng balloons sa kabilang kiosk, pero hindi sa atin. Baka gusto mong gawing issue para maiba naman.”
Napatawa si Sora.
Small.
Pero real.
Lumapit si Kevin, may hawak na folder.
“Anak, transition briefing at ten. Ready?”
“Hindi.”
“Good. Honest.”
“May choice ba akong hindi um-attend?”
“Wala.”
“Then ready.”
Pumasok sila sa maliit na meeting area sa likod ng branch.
Nandoon sina Carlo, Jessa, dalawang agents, at si Kevin.
Simple lang.
Hindi ballroom.
Walang spotlight.
Walang Don Augusto.
Ito ang totoong simula ng promotion niya.
Forms.
Lead assignment rules.
Daily sales monitoring.
Client concerns.
Handover procedure.
At actual trabaho na walang violin.
Habang nagsasalita si Kevin, nakikinig si Sora.
Kahit pagod.
Kahit may bigat pa rin sa dibdib.
Kahit may unread message pa rin siya kay Rafael.
Trabaho ito.
Pinaghirapan niya ito.
Hindi siya aalis dahil may babaeng may pearls na nagdesisyon na hindi siya bagay.
“Starting today,” sabi ni Kevin, “magsha-shadow si Sora ng supervisor duties. Lahat ng questions, concerns, at reports, idadaan nang maayos. Walang side comments. Walang jokes about promotion. Walang chismis sa client areas.”
Tinignan nito si Jessa.
Napasinghap si Jessa.
“Sir, bakit ako agad?”
“Prevention ang tawag diyan.”
“Fair.”
Napangiti si Sora.
Pero bago pa sila makapagsimula sa next part, may staff na sumilip sa meeting area.
“Sir Kevin?”
“Yes?”
“May naghahanap po kay Sora.”
Nagkatinginan sina Kevin at Sora.
Biglang kumabog ang dibdib niya.
Rafael?
No.
Hindi nito gagawin iyon.
Not after everything.
“Sinong naghahanap?” tanong ni Kevin.
Kabado ang staff.
“Si Ms. Bianca Valderama po.”
Tahimik.
Sobrang tahimik.
Kahit si Jessa, hindi agad nakapagsalita.
Dahan-dahang tumayo si Sora.
Sa labas ng glass wall ng meeting area, kita niya ang isang babaeng naka-white blazer, designer bag sa braso, at mukhang hindi sanay maghintay sa branch kiosk.
Bia.
Nakatayo ito sa gitna ng sales area.
At lahat ng tao sa branch, halatang nakatingin.
Hindi man direkta.
Pero nakatingin.
Tumabi si Kevin kay Sora.
“Anak.”
“Opo?”
“No jokes.”
Tumango siya.
Pero habang nakatingin siya kay Bia, naramdaman niyang bumalik ang bigat ng garden, ang lamig ng pera, at ang insultong iniwan niya sa bahay.
“Subukan ko po.”
Lumabas siya ng meeting area.
Humaraap sa kanya si Bia.
Walang ngiti.
Walang hello.
Diretso.
“You and I need to talk.”
Tinignan siya ni Sora.
Sa likod niya, ramdam niya si Kevin.
Sa paligid, ramdam niya ang buong branch.
At sa harap niya, ramdam niya ang simula ng panibagong gulo.
“Okay,” sabi ni Sora, kalmado ang boses kahit nanginginig ang loob niya.
“Pero nandito tayo sa branch, Ms. Valderama.
So if you came to insult me, please get a visitor’s pass first.”