Nasa tapat na ng Seoul Corner ang delivery truck nang dumating sina Norma at Willard.

Nakababa pa ang roll-up door sa kabilang puwesto ng bigasan, pero bukas ang glass door ng mart. Nakatayo sa loob si Liza, halatang naguguluhan, habang dalawang delivery personnel ang naglalabas ng mga kahon mula sa truck.

“Bakit ninyo pinapasok?” tanong ni Norma bago pa tuluyang makalapit.

“Hindi pa po, Ate Norma,” sagot ni Liza. “Nasa may entrance lang. Sabi ko hihintayin kayo.”

Mabilis na nilapitan ni Norma ang unang kahon. Basa ang ilalim. Hindi normal na moisture lamang mula sa malamig na produkto. Malambot ang karton, at may manipis na tubig na tumutulo sa gilid.

“Buksan niyo,” utos niya.

Nagkatinginan ang dalawang delivery personnel.

“Ma’am, kailangan muna pong pirmahan ang received copy.”

“Buksan ninyo muna.”

“Sealed po kasi galing warehouse.”

“Mas lalong dapat makita ko.”

Lumapit si Willard at kinuha ang cellphone. “Video natin.”

Hindi siya pinigil ni Norma.

Binuksan ng isang lalaki ang kahon. Nasa loob ang frozen dumplings, pero malambot na ang plastic packs. May namuong tubig sa pagitan ng mga pakete. Hindi na matigas ang laman.

Kumuha si Norma ng isa at pinisil. “Tunaw na ito.”

“Baka po sa biyahe lang—”

“Hindi natutunaw nang ganito sa ilang minuto.”

Binuksan nila ang isa pang kahon. Ganoon din ang fish cakes. Ang ilang pack ng frozen meat ay malamig pa, pero hindi na frozen.

“Hindi ko tatanggapin,” sabi ni Norma.

“Ma’am, paid na po ang order. Delivery lang po kami.”

“Hindi ibig sabihin noon tatanggapin ko ang sirang produkto.”

Tinawagan niya ang sales representative na kausap niya sa loob ng dalawang linggo. Unang ring pa lamang, sinagot nito.

“Ma’am Norma, nandiyan na po ba?”

“Nandito. Tunaw ang frozen goods.”

“Ma’am, impossible po. Naka-freezer truck iyon.”

“Video call tayo.”

Hindi ito agad sumagot. “Hindi po ako puwede ngayon. Nasa meeting.”

“E di lumabas ka sa meeting. Malaki ang binayad ko.”

“Ma’am, baka naman po dahil matagal bago ninyo tinanggap—”

“Kararating lang namin. Basa na ang kahon.”

“Paki-receive na lang po muna, then file complaint.”

“Hinding-hindi.”

Ibinaba niya ang tawag.

Sa gilid, nakita niyang nag-message si Willard sa office nito. Hindi na niya tinanong kung magsi-sick leave o late. May mga sandaling mas mahalaga ang presensiya kaysa paliwanag.

“Ma, may temperature gun ba kayo?” tanong nito.

“Sa freezer.”

Kinuha ni Liza ang infrared thermometer. Sinukat ni Norma ang surface temperature ng mga produkto. Negative two. Zero. Ang ilan ay positive 3 degrees.

Hindi iyon safe.

“Isulat mo lahat,” sabi niya kay Liza. “Oras, kahon, produkto, temperature.”

“Ma’am,” singit ng delivery personnel, “hindi po kami puwedeng umalis nang hindi ninyo pinipirmahan.”

“Hindi ko problema iyon. Tawagan ninyo ang supervisor ninyo.”

Tumunog ang cellphone niya. Si Dado.

Hindi niya sinagot.

Muli itong tumawag.

“Baka alam niya,” sabi ni Willard.

Hindi niya gusto ang tono—hindi utos, pero hindi rin simpleng mungkahi. Gayunman, sinagot niya.

“May problema?” bungad ni Dado.

“May delivery na tunaw ang frozen products.”

“Gaano kainit?”

“Zero hanggang three degrees.”

“Anong oras raw umalis sa warehouse?”

“Hindi ko alam.”

“May data logger ba sa truck?”

Napatingin si Norma sa refrigerated truck. “Tatanungin ko.”

“Pupunta ako.”

“Hindi kailangan.”

“Malapit ako.”

“Dado—”

“Hindi pera ang dadalhin ko. Alam ko ang cold chain.”

Napatigil siya.

Sa kabilang dulo ng linya, hindi na nagdagdag ng panghihikayat si Dado.

“Sige,” sabi niya. “Pero huwag kang makipagtalo sa driver.”

“Hindi ako ikaw.”

Kahit tensiyonado, napapikit si Norma sa inis. “Bilisan mo.”

Dumating si Dado makalipas ang ilang minuto. Hindi ito dumiretso sa kanya. Kinausap muna ang driver at humingi ng pahintulot na makita ang control panel ng refrigeration unit. Tiningnan ang current setting, alarm history, at fuel level.

“May log ba ng temperature habang bumibiyahe?” tanong nito.

“May recorder po,” sagot ng driver, halatang mas komportableng kausap ang kapwa technician.

“Puwede nating i-print?”

“Sa office po nila.”

“May digital display history?”

Ipinakita ng driver ang panel. May alarm code na lumitaw bandang alas-dos ng madaling-araw. High temperature.

Kumuha ng litrato si Willard.

“Bakit may alarm?” tanong ni Norma.

Nagkibit-balikat ang driver. “Baka po habang naglo-loading.”

“Tatlong oras ang gap bago bumalik sa tamang temperatura,” sabi ni Dado. “Hindi loading lang iyon.”

Hindi niya inagaw ang usapan. Ipinaliwanag lamang kay Norma ang nakikita. Si Norma ang muling tumawag sa sales representative at sinabi ang findings.

Sa pagkakataong iyon, hindi na ito kasing kumpiyansa.

“Ma’am, paki-hold po muna. Tatawagan ko ang warehouse.”

“Hindi ko tatanggapin ang delivery. Ibabalik ninyo lahat at ibabalik ang deposit.”

“Subject for investigation po.”

“Investigate ninyo. Pero hindi ninyo iiwan sa akin ang produkto.”

Makalipas ang halos dalawang oras, pumayag ang supervisor na ibalik muna ang shipment. Hindi pa refund. Hindi pa kompensasyon. Pero nailayo ni Norma sa tindahan ang produktong maaaring makasira sa customer at pangalan niya.

Nang umalis ang truck, saka lamang niya naramdaman ang panginginig ng tuhod.

“Umupo ka muna,” sabi ni Willard.

“Marami pang gagawin.”

“Ma.”

“May ibang stocks na dapat i-check.”

Dumiretso siya sa loob. Binuksan ang sariling chest freezer, sinuri ang temperature, at inayos ang natitirang inventory. Hindi siya puwedeng huminto. Kapag huminto, iisipin niya ang halaga ng deposit. Ang susunod na payroll. Ang bills. Ang posibilidad na hindi na ibalik ng supplier ang pera.

Sa stockroom, yumuko siya para kunin ang ledger.

Biglang lumabo ang paningin.

Humawak siya sa shelf.

“Norma.”

Si Dado ang sumunod sa kanya. Hindi siya hinawakan agad. Tumayo lamang sa malapit.

“Maayos ako,” sabi niya.

“Hindi ko tinatanong.”

“Hindi ako iiyak.”

“Hindi rin iyon ang tinanong ko.”

Natawa siya nang mahina, pero lumabas din ang luha.

“Malaki ang deposit,” sabi niya. “Pambayad iyon sa ibang supplier. Kapag hindi ibinalik—”

“May ebidensiya.”

“Hindi ibig sabihin madaling maningil.”

“Alam ko.”

“Tama si Willard. Dapat hindi ko na pinalaki ang mart.”

“Hindi niya sinabi iyon.”

“Sinabi niyang isara.”

“Dahil natatakot siya para sa iyo.”

“Lahat natatakot para sa akin. Parang ako lang ang hindi puwedeng matakot.”

Umupo si Dado sa kahon sa tapat niya.

“Puwede,” sabi nito. “Dito lang ako.”

Hindi siya niyakap. Hindi nagbigay ng pangakong maaayos ang lahat. Hindi sinabi na babayaran nito ang nawala.

Doon tuluyang bumaba ang mga luha ni Norma.

Sa labas ng stockroom, nakita ni Willard ang dalawa. Huminto ito sa pintuan.

Hindi sila magkahawak. Hindi rin malapit sa paraang maaaring pagdudahan.

Pero malinaw kung kanino unang ipinakita ng ina ang takot na hindi nito kayang ipakita sa anak.

May sakit na gumuhit sa mukha ni Willard.

“Ma,” sabi nito. “Kailangan nating gawin ang formal complaint.”

Mabilis na pinunasan ni Norma ang pisngi. Tumayo.

“Oo.”

Tumingin si Willard kay Dado. “Pamilya na ang bahala rito.”

Hindi nawala ang katahimikan sa stockroom.

At sa paraan ng pagtingin ng dalawang lalaki sa isa’t isa, alam ni Norma na hindi pa tapos ang problema. Nagpalit lamang ito ng anyo.