Sabado ng umaga, tahimik ang bahay nina Sora.

Iyong klase ng tahimik na hindi ibig sabihin walang ingay.

May kumukulo sa kusina.

May radyo si Lolo Isme sa sala.

May tsinelas ni Lola Ason na kaladkad nang kaladkad sa sahig.

May Nanay Meding na nagbibilang ng budget habang may hawak na ballpen at maliit na notebook.

Pero walang HR.

Walang envelope.

Walang Valderama.

Sa wakas, normal.

“Payday,” sabi ni Sora habang nakaupo sa mesa, may hawak na pandesal. “Ibig sabihin may karapatan tayong kumain na parang hindi tayo takot sa susunod na bill.”

“Wag kang masyadong mayabang,” sabi ni Nanay Meding. “May Meralco pa.”

Napahawak si Sora sa dibdib.

“Ma, ang aga ng horror.”

Mula sa sala, sumigaw si Lolo Isme.

“Sino ang may horror?”

“Bills po, Lo!” sagot ni Sora.

“Ay, oo. Nakakatakot nga.”

Tumawa si Lola Ason habang naglalagay ng kape sa tasa.

Saktong tumunog ang doorbell.

Napatingin si Sora sa pinto.

“Kung Valderama iyan, magtatago ako sa ilalim ng mesa.”

Binuksan ni Nanay Meding ang pinto.

Si Kevin ang pumasok, may bitbit na paper bag at nakasuot ng simpleng shirt, shorts, at sunglasses sa ulo.

“Good morning, family,” bati ni Kevin. “Nagdala ako ng pandesal kasi ayoko mapagbintangang freeloader.”

“Late ka na,” sabi ni Lola Ason. “Freeloader ka na rin sa puso namin.”

“Lola, ang sweet pero may panaksak.”

“Ganun talaga ang pagmamahal dito.”

Umupo si Kevin sa tabi ni Sora.

Tinignan niya ang plato nito.

“Anak, bakit isa lang pandesal mo?”

“Budget-friendly appetite po.”

“Payday ngayon.”

“Iyon nga po. Kailangan mag-celebrate nang may takot.”

Inilapag ni Nanay Meding ang tasa ng kape sa harap ni Kevin.

“Kumain ka muna. Mamaya, samahan mo si Sora sa palengke.”

Napakurap si Kevin.

“Ako po?”

“Oo,” sagot ni Nanay Meding. “Malakas ka mag-comment. Gamitin mo sa pagtawad.”

“Hindi po ako marunong tumawad, Tita. Marunong lang po ako mag-approve ng leave.”

“Pareho lang,” sabi ni Lola Ason. “Kailangan firm.”

Napatawa si Sora.

“Sir, welcome to field training.”

“Anak, operations manager ako, hindi palengke intern.”

“Mamaya, malalaman natin kung may transferable skills kayo.”

Plano sana simple lang ang tanghali.

Pero dahil payday, lumaki ang plano.

Mula sa pritong isda at ensalada, naging inihaw na liempo, tilapia, itlog na maalat, kamatis, talong, okra, mangga, at kanin na ilalatag sa dahon ng saging.

“Boodle fight tayo,” sabi ni Lola Ason, excited na parang may fiesta.

“Lola,” sabi ni Sora, “apat lang tayo sa bahay.”

“Kasama si Kevin.”

Nagtaas ng kamay si Kevin.

“Present po.”

“Lima,” sabi ni Lola Ason. “Sapat na iyon para sa boodle fight.”

“At plastic pool,” dagdag ni Lolo Isme mula sa sala.

Napalingon si Sora.

“Lo, saan galing ang plastic pool?”

“May nakita ako sa kapitbahay. Masaya tingnan.”

Napabuntong-hininga si Nanay Meding.

“May plastic pool tayo sa storage. Iyong binili mo noon, Sora, tapos hindi mo nagamit kasi sabi mo pang-self-care.”

“Ma, maliit lang iyon.”

“Hindi maliit,” sabi ni Nanay Meding. “Kasya apat na tao roon kung walang arte.”

Napaangat ang tingin ni Kevin.

“Apat?”

Tumango si Lola Ason.

“Oo. Perfect. Ako, si Isme, si Meding, tapos ikaw.”

Napakurap si Kevin.

“Ako po?”

“Siyempre,” sabi ni Lola Ason. “Ikaw ang guest.”

“Lola, parang hindi po guest treatment ang ilublob ako sa plastic pool.”

“Family treatment iyon.”

Napatingin si Sora kay Kevin.

“Sir, congratulations. Na-promote po kayo from operations manager to inflatable pool participant.”

“Anak, hindi ito kasama sa job description ko.”

“Neither was my love life crisis, pero present po kayo lagi.”

“Fair.”

Pagkatapos ng almusal, nagpalit si Sora ng pambahay na puwedeng ipang-palengke.

Simple shirt.

Leggings.

Tsinelas.

Tote bag na maraming pinagdaanang bayarin.

Sumama si Kevin dala ang listahan ni Nanay Meding.

Pagdating nila sa palengke, napatunayan ni Sora na hindi transferable skill ang operations management sa tawaran.

“Magkano po kilo ng liempo?” tanong ni Kevin sa tindera.

“Three ninety.”

“Okay po.”

Napalingon si Sora sa kanya.

“Sir.”

“Ano?”

“Hindi pa tayo lumalaban.”

“Akala ko inquiry pa lang.”

“Sir, nasa palengke tayo. Dito nagsisimula ang negotiation.”

Lumapit si Sora sa tindera at ngumiti.

“Ate, suki price naman po. Payday nga, pero hindi ibig sabihin mayaman.”

Tumawa ang tindera.

“Ikaw talaga, Sora.”

Napatingin si Kevin kay Sora.

“Kilala ka rito?”

“Sir, palengke ang LinkedIn ko.”

Pagkalipas ng halos isang oras, pauwi na sila.

Bitbit ni Kevin ang dalawang mabigat na bag ng gulay at prutas.

Si Sora naman ang may hawak ng isda, liempo, at isang tali ng saging na hindi niya alam bakit niya binili pero sabi ni Lola Ason kailangan daw para “complete ang feeling.”

“Anak,” hingal ni Kevin habang naglalakad, “bakit parang nag-grocery tayo para sa barangay?”

“Kasi kapag payday, may konting delusion.”

“Ang bigat ng delusion.”

“Konti na lang po. Two minutes na lang bahay na namin.”

Dumaan sila sa kalsadang malapit sa covered court.

May programang ginaganap doon.

May tarp ng Valderama Foundation sa harap.

May mga batang may hawak na paper bags ng school supplies.

May feeding table sa gilid.

May registration table malapit sa entrance.

May ilang volunteers na naka-polo shirt.

May barangay tanod sa gate, pero halatang mas abala sa pakikipagkwentuhan kaysa sa pagtingin kung may batang nakakalusot.

Napahinto si Sora nang makita ang logo.

“Of course,” bulong niya.

Napatingin si Kevin sa covered court.

“Foundation activity.”

“Malapit sa bahay namin,” sabi ni Sora. “So technically, Valderama na ang bumisita sa territory namin.”

“Wag mong gawing gang war.”

“Sir, may logo sila sa court.”

Dadaan na sana sila nang may nakita si Sora sa kabilang side.

Si Bia.

Nasa may registration table, kausap ang isang volunteer.

Naka-light blouse ito, jeans, at flats.

Hindi glam.

Hindi party.

Hindi branch confrontation.

Simple.

Pero halatang hindi sanay sa init.

Nagtagpo ang tingin nila ni Sora.

Saglit lang.

Tumango si Bia.

Tumango rin si Sora.

Walang salita.

Walang irapan.

Walang away.

Progress, kahit maliit.

“Okay,” sabi ni Kevin, mahinang-mahina. “That was peaceful.”

“Wag niyo pong i-jinx.”

Tuloy na sana sila pauwi nang may narinig silang sigaw mula sa covered court.

“Arlo!”

Parehong lumingon sina Sora at Kevin.

Isang batang lalaki, siguro apat o limang taon, ang nakalusot sa gilid ng activity area.

Hawak nito ang maliit na laruang kotse na nahulog at gumulong papunta sa likod ng court.

Sa likod ng court, may service driveway kung saan pumapasok ang sasakyan ng suppliers.

May paparating na delivery van.

Hindi sobrang bilis.

Pero para sa batang maliit na hindi tumitingin, sapat na iyon para maging delikado.

May volunteer na tumakbo, pero malayo.

May nanay na sumigaw.

May isang lalaking malapit sana, pero napatigil lang at itinuro pa ang bata na parang makakatulong ang daliri niya.

May isa pang babae na sumigaw ng, “Hala! Hala!”

May batang nagsimulang umiyak kahit hindi pa siya ang nasasaktan.

Si Bia ang unang gumalaw.

“Arlo!” sigaw ni Bia.

Tumakbo siya.

Hindi elegant.

Hindi controlled.

Hindi Valderama.

Tumakbo siya na parang walang ibang mahalaga kundi maabot ang bata bago ang van.

Nahulog sa braso ni Kevin ang isang bag ng kamatis.

“Sora,” sabi ni Kevin.

Pero tumatakbo na rin si Sora.

Naabot ni Bia ang bata bago ito makarating sa gitna ng driveway.

Hinila niya ito pabalik.

Bumusina ang van.

Napaatras si Bia habang yakap ang bata.

Doon nadulas ang paa niya sa gilid ng basang semento.

Sa gilid ng service road, may pababang bahagi papunta sa kanal.

Hindi malalim na bangin.

Hindi rin pang-pelikula.

Pero matarik, madulas, at may mga bato sa gilid.

Bumagsak si Bia sa damuhan at putik.

Hindi niya binitawan ang bata.

Masama ang bagsak ng kanang paa niya.

Kasabay noon, may narinig si Sora na malakas na tunog.

Cellphone.

Nahulog mula sa bulsa ni Bia, tumama sa bato, at dumulas pababa sa kanal.

“Bia!” sigaw ni Sora.

Dumating si Sora sa gilid ng service road, hingal at bitbit pa rin ang isang plastic ng isda.

Sumunod si Kevin, dala ang kalahati ng pinamili at mukha ng taong gustong mag-panic pero bawal dahil kailangan may adult.

Nagkagulo ang mga tao.

May batang umiiyak.

May nanay na halos hindi makahinga.

May volunteer na paulit-ulit nagsasabing, “Naku, naku, naku.”

May isang lalaking naglabas ng phone para mag-video.

Doon umigting ang boses ni Sora.

“Kuya, ibaba mo iyan!” sigaw niya. “Bata ang involved. Huwag niyo silang i-video.”

Napahiya ang lalaki at agad ibinaba ang phone.

May isa namang babae na lumapit habang hawak ang pamaypay.

“Buhatin niyo na! Buhatin niyo na!”

“Wag muna!” sabay na sabi nina Kevin at Sora.

Napatingin ang babae sa kanila.

“Bakit? Kawawa naman!”

“Kaya nga po wag munang buhatin,” sabi ni Kevin, pilit na mahinahon. “Hindi pa natin alam kung may injury.”

May isa pang sumingit.

“Lagyan ng tubig!”

“Hindi po lahat nilalagyan ng tubig,” sabi ni Sora.

“Lagyan ng alcohol!”

“Lalo na po hindi lahat nilalagyan agad ng alcohol!”

May matandang lalaki sa gilid na nagsabing, “Hilot lang iyan.”

Napapikit si Sora nang mabilis.

“Sir Kevin, hawakan niyo po ako spiritually.”

“Anak, pati ako bibigay na.”

Lumuhod si Sora sa tabi ng bata.

“Arlo ba name mo?” tanong ni Sora, pilit pinapakalma ang boses.

Umiiyak ang bata, pero tumango.

“Ako si Ate Sora,” sabi niya. “Tingin ka sa akin. Hindi sa van. Hindi sa tao. Sa akin lang.”

Humihikbi ang bata.

“Nasaktan ka ba?”

Umiling ang bata.

“Ulo?”

Umiling ulit.

“Kamay?”

Umiling.

“Tuhod?”

Bahagya itong tumingin sa tuhod niya, pero wala namang dugo.

Dumating ang nanay nito, halos mapasubsob sa pagtakbo.

“Arlo!”

“Ate,” sabi ni Sora sa nanay, “huwag niyo muna siyang hilahin. Hinga muna po. I-check muna kung may masakit.”

Tumango ang nanay habang umiiyak.

“Anak, okay ka ba?”

“Mama,” iyak ni Arlo.

“Good,” sabi ni Sora. “Nakakasagot siya.”

Tinignan ni Kevin ang bata, pagkatapos ay tinawag ang isang volunteer.

“Miss, may medic kayo rito?”

“Opo,” sagot ng volunteer, kabado. “Nasa first aid tent po.”

“Patawag agad,” sabi ni Kevin. “At paki-clear ang area. Huwag palibutan. Huwag ding papalapitin ang mga nagvi-video.”

Tumango ang volunteer at tumakbo.

Habang inaasikaso ni Kevin ang crowd, bumaling si Sora kay Bia.

Nakaupo si Bia sa putik, yakap pa rin ang isang braso sa bata kahit hawak na ito ng nanay.

Puno ng putik ang gilid ng blouse niya.

May gasgas ang palad niya.

Basang-basa ang jeans niya sa tubig-kanal na tumalsik sa gilid.

At ang mukha niya, putla.

“Bia,” sabi ni Sora. “Saan masakit?”

Hindi agad sumagot si Bia.

Nakatingin pa rin ito kay Arlo.

“Is he okay?” tanong ni Bia, nanginginig ang boses.

“Oo,” sagot ni Sora. “Safe siya. Ikaw naman. Saan masakit?”

Napapikit si Bia.

“My ankle.”

“Right or left?”

“Right.”

“Huwag mong igalaw.”

“I need my phone,” sabi ni Bia, biglang kinapa ang bulsa niya. “My phone—”

“Nahulog,” sabi ni Kevin, nakatingin sa pababang kanal. “Dumiretso sa baba.”

Nanlaki ang mata ni Bia.

“My phone… nahulog doon?”

“Oo,” sagot ni Sora. “At hindi natin kukunin ngayon. Madulas.”

“My family,” sabi ni Bia. “I need to call my family.”

“Ako tatawag,” sabi ni Sora.

“No,” sabi ni Bia, mabilis. “Not yet. Please. Not like this.”

“Bia,” sabi ni Sora, mas firm na ngayon. “Hindi ka makalakad. May sugat ka. Wala kang phone. At amoy kanal tayong lahat. Hindi ito time para isipin ang image.”

Hindi sumagot si Bia.

Doon tuluyang tumulo ang luha niya.

Hindi iyak na maarte.

Hindi iyak na pang-attention.

Iyong iyak ng taong kanina pa pinipigilan ang takot dahil may batang mas kailangang unahin.

“Hindi ko na alam ang gagawin ko pagkatapos kong mahila siya,” sabi ni Bia, halos pabulong.

Tumingin si Sora sa kanya.

Doon, sa gilid ng service road, habang amoy kanal silang lahat at may palengke bags na nakakalat sa semento, nagbago nang kaunti ang tingin niya kay Bia.

Hindi pa sila friends.

Hindi pa okay ang lahat.

Pero si Bia ang tumakbo.

Si Bia ang humabol.

Si Bia ang nasaktan.

At kahit natakot siya, hindi niya binitawan ang bata.

“Pero hinabol mo pa rin,” sabi ni Sora. “That counts.”

Napatingin sa kanya si Bia.

Hindi na malamig ang tingin niya.

Takot.

Pagod.

Basag ang pride.

Pero buhay.

“Sora,” sabi ni Bia, nanginginig. “I can’t stand.”

Dumating ang dalawang tao mula sa first aid tent.

Isang babae na naka-medic vest at isang lalaking may dalang first aid kit.

Kasunod nila ang event coordinator na hawak ang clipboard at mukhang mas gusto pang mawala sa mundong ito kaysa maharap sa incident report.

“Move aside po,” sabi ng medic. “Bigyan natin sila ng space.”

Hindi agad gumalaw ang crowd.

May isa pang nagsabi, “Tingin lang kami.”

Napalingon si Sora.

“Ano po sila, exhibit?”

Agad umatras ang ilan.

Mas firm ang boses ni Kevin.

“Everyone, please step back. May bata at may injured adult. Bigyan sila ng hangin.”

Doon lang mas umayos ang paligid.

Lumuhod ang medic sa tabi ni Arlo.

“Hi, sweetheart. Ako si Nurse Lani. Can you tell me your name?”

“Arlo,” sagot ng bata, humihikbi.

“Very good, Arlo. Alam mo ba nasaan ka?”

“Court po.”

“Good. Nasakit ba ulo mo?”

Umiling si Arlo.

“Nahilo ka?”

Umiling ulit.

“May masakit sa dibdib? Sa tiyan?”

Umiling.

Habang chine-check ni Nurse Lani si Arlo, lumuhod naman ang lalaking first aider malapit kay Bia.

“Ma’am, may tumama po ba sa ulo ninyo?” tanong nito.

“No,” sagot ni Bia, nanginginig pa rin.

“May masakit sa leeg? Likod?”

“No. My ankle. And my hand.”

“Okay po. Huwag muna kayong tatayo. Si Nurse Lani po ang magche-check further after ng bata.”

Tumango si Bia.

Nakahawak pa rin siya sa gilid ng blouse niya na puno ng putik.

Tinignan ni Nurse Lani ang ulo, braso, kamay, tuhod, at likod ng bata.

Pinagalaw niya nang dahan-dahan ang mga daliri at paa ni Arlo.

Tinanong niya ang nanay kung may asthma, seizure history, o allergy ang bata.

May babaeng sumingit ulit.

“Nurse, bigyan na lang ng candy para tumigil umiyak.”

Tinignan siya ni Nurse Lani.

“Ma’am, hindi po muna. Kailangan munang ma-assess.”

“Candy lang naman.”

“Ma’am,” sabi ni Sora, “kung candy ang solusyon sa trauma, sana may wholesale kami sa bahay.”

Muntik nang matawa si Kevin, pero pinigil niya.

Pagkatapos ma-check si Arlo, huminga nang mas maayos ang nanay nito.

“Okay siya?” tanong ng nanay.

“Wala akong nakikitang major injury right now,” sabi ni Nurse Lani. “Pero obserbahan niyo pa rin. Kapag nagsuka, nahilo, sobrang antok, sumakit ang ulo, o may kakaibang behavior, dalhin agad sa clinic or ER. For now, takot siya, pero responsive siya.”

Napaiyak ulit ang nanay.

“Salamat po.”

Lumapit ito kay Bia.

“Ma’am, salamat. Kung hindi kayo tumakbo…”

Hindi agad nakasagot si Bia.

Napatingin lang siya kay Arlo.

Arlo, hawak ang nanay niya, suminghot.

“Thank you po.”

Doon tuluyang napaiyak si Bia.

Tinakpan niya ang mukha gamit ang maruming kamay, pero agad ding napangiwi dahil may gasgas ang palad niya.

“Okay,” sabi ni Sora, lumuhod ulit sa tabi niya. “Bawal muna dramatic face cover. May sugat kamay mo.”

“Sora,” sabi ni Bia, umiiyak at naiinis at nahihiya lahat sabay-sabay. “Stop making jokes.”

“Hindi joke iyon. Infection prevention iyon.”

Lumipat si Nurse Lani kay Bia.

“Ma’am, ako muna titingin sa inyo. Name po?”

“Bia Valderama,” sagot ni Bia, pilit inaayos ang boses pero nanginginig pa rin.

“Okay, Ma’am Bia. May tumama po ba sa ulo ninyo?”

“No.”

“Nahilo?”

“No.”

“Nagsuka?”

“No.”

“Nakakakita nang maayos?”

“Yes.”

“May masakit bukod sa ankle at palad?”

“My hip. A little. And my right ankle.”

“Tingnan natin.”

Maingat na sinuri ng medic ang palad ni Bia.

May mababaw na gasgas, may konting putik.

Nilinis muna ng sterile gauze at tubig mula sa first aid kit bago nilagyan ng antiseptic.

Napangiwi si Bia.

“Sorry, mahapdi talaga,” sabi ni Nurse Lani. “Pero kailangan linisin dahil nadumihan.”

Pagkatapos, tinignan nito ang paa ni Bia.

“Please don’t move unless I ask you to.”

Tumango si Bia.

Pinatingnan ng medic kung kaya niyang igalaw ang toes.

Kaya naman, pero masakit.

Tinignan kung may obvious deformity.

Wala.

Pero namamaga na ang bukong-bukong.

“Possible sprain,” sabi ni Nurse Lani. “Pero dahil masama ang bagsak, mas okay pa rin na magpa-X-ray to rule out fracture. For now, huwag muna ipilit lakaran. Kailangan ice, elevation, and support. Meron kaming wheelchair sa first aid tent, pero nasa kabilang side pa.”

Nagmamadaling lumapit ang event coordinator.

“Ma’am Bia, we can bring you sa tent. May chairs doon, may electric fan.”

Napatingin si Bia sa paligid.

Sa mga taong nakatingin.

Sa mga batang curious.

Sa volunteers na hindi alam kung lalapit o tatakbo.

Sa lalaking kanina ay muntik nang mag-video.

Sa coordinator na halatang nanginginig dahil Valderama ang nasaktan sa Valderama Foundation event.

Mas lalong namutla si Bia.

“No,” sabi niya.

Natigilan ang coordinator.

“Ma’am?”

“I don’t want to sit there with everyone watching.”

“Ma’am, pero kailangan po naming—”

“Kailangan ninyong i-report,” sabi ni Kevin, maayos pero firm. “Tama iyon. Pero hindi kailangang manatili si Ms. Valderama sa gitna ng crowd habang nakapaligid ang mga tao.”

Tumingin ang coordinator kay Kevin.

“Sir, sorry po, sino nga po kayo?”

Doon lang parang naalala ni Kevin na hindi siya basta kapitbahay na may bitbit na kamatis.

Kinuha niya ang wallet sa bulsa at inilabas ang company ID niya.

“Kevin Dizon,” sabi niya. “Operations Manager, Valderama Land.”

Ipinakita niya muna ang ID sa coordinator, pagkatapos ay kay Bia.

“Bia, okay lang ba sa’yo na ako ang mag-coordinate habang wala kang phone?”

Napatingin si Bia sa ID, pagkatapos kay Kevin.

“Yes,” sagot niya. “I know him.”

Tumingin ulit si Kevin sa coordinator.

“Kasama ko si Sora Guillermo, Valderama Land employee rin. Bahay nila is two minutes away. Mas tahimik doon. May adult female family members, may first aid supplies, and we can call her family from there. Pero bago siya ilipat, kailangan malinaw na medically okay siyang ilipat.”

Tumango si Nurse Lani.

“Kung malapit lang and aalalayan properly, okay siya ilipat sa nearby house for cleaning and rest. Pero dapat hindi niya ipipilit ang right foot. Mas okay kung wheelchair.”

“May wheelchair po sa tent,” sabi ng male first aider. “Kukunin ko.”

Tumakbo ito pabalik sa tent.

Napatingin si Bia kay Sora.

“I can’t go to your house.”

“Bia,” sabi ni Sora, “respectfully, wala kang maraming choices.”

“I smell like canal.”

“May sabon kami.”

“My clothes—”

“May damit ako.”

“My mom—”

“Later.”

“My brother—”

“Very later kung hindi ka muna titigil kakakontra.”

Napakurap si Bia.

Kahit si Kevin, muntik matawa pero pinigilan.

Mas mahinahon ang boses ni Sora nang magsalita ulit.

“Makinig ka. Option one, doon ka sa first aid tent habang nakapaligid ang volunteers, coordinator, barangay, mga bata, at mga taong naghihintay kung may susunod pang drama. Option two, sa bahay namin, two minutes away. Hindi ka exposed sa crowd, hindi ka kukunan ng video, may banyo, may damit, may tubig, at may matanda kaming mas nakakatakot pa sa coordinator kapag may nanggulo.”

Hindi sumagot si Bia.

“Hindi ko sinasabing dream destination bahay namin,” dagdag ni Sora. “Pero mas kilala mo na ako kaysa sa mga taong nandito.”

Bahagyang gumalaw ang mukha ni Bia.

Hindi pa rin siya kumportable.

Pero alam niyang tama si Sora.

Mabagal siyang tumango.

“Okay.”

Lumapit ang coordinator.

“Ma’am, for documentation lang po, is it your choice to be assisted to the nearby residence?”

Napatingin si Bia sa kanya.

“Yes,” sagot niya. “I’m choosing to go with them.”

“Noted po,” sabi ng coordinator, halos makahinga na. “Sir Kevin, may number po ba kayo?”

Ibinigay ni Kevin ang calling card niya.

“I-log niyo ang incident. Name ng child, time, location, van plate kung meron, witness names, first aid given, and recommendation for medical follow-up. Also please make sure no video of the child or Ms. Valderama is posted.”

“Opo, Sir.”

“Kung may nakita kayong nag-video, paki-request na i-delete. If hindi, escalate niyo sa foundation admin and barangay.”

“Opo.”

Dumating ang male first aider dala ang wheelchair.

Medyo luma.

Medyo maingay ang gulong.

Pero gumagana.

Tinulungan nilang ilipat si Bia.

Si Kevin ang umaalalay sa isang side.

Si Sora sa kabila.

Si Nurse Lani ang nag-guide para hindi maipit ang paa.

Napangiwi si Bia nang maigalaw ang kanang paa niya.

“Sorry,” sabi ni Sora. “Dahan-dahan.”

“I hate this,” bulong ni Bia.

“Understandable.”

“I really hate this.”

“Still understandable.”

Naupo si Bia sa wheelchair.

Naglagay si Nurse Lani ng temporary cold pack na binalot sa tela malapit sa bukong-bukong ni Bia.

“Ma’am, huwag direktang yelo sa balat. Fifteen to twenty minutes lang muna. Elevate kapag nasa bahay na. And please, kung kaya, patingin pa rin kayo sa clinic or hospital later today.”

Tumango si Bia.

“Thank you.”

“May family po kayo na puwedeng tawagan?” tanong ni Nurse Lani.

Nanahimik si Bia.

Si Sora ang sumagot.

“Meron. Tatawagan namin pagdating sa bahay. Nawala phone niya sa kanal.”

“Okay,” sabi ng medic. “Mas okay na may kasama kayo.”

Habang itinutulak ni Kevin ang wheelchair palabas ng service road, may ilang tao pa ring nakatingin.

May isang batang bumulong, “Siya po ba iyong may-ari ng school supplies?”

May isang nanay na sumagot, “Huwag kang maingay.”

May lalaki ulit na parang gustong maglabas ng phone.

Nakita ito ni Sora.

“Kuya.”

Tumigil ang lalaki.

Ngumiti si Sora nang walang lambing.

“Subukan mo lang.”

Ibinalik nito ang phone sa bulsa.

“Good choice,” sabi ni Kevin.

“Sir, marami akong unresolved anger.”

“I know. Productive siya today.”

Mabagal silang naglakad papunta sa bahay nina Sora.

Si Kevin ang nagtutulak sa wheelchair.

Si Sora ang may hawak ng pinamili at nakabantay sa paa ni Bia.

May volunteer na gustong sumama hanggang bahay, pero tumanggi si Kevin nang maayos.

“Thank you. Mas okay na hindi na dumami ang tao. I’ll update the coordinator.”

Habang papalayo sila, mas lalong tumahimik si Bia.

Hindi dahil wala siyang sasabihin.

Kundi dahil siguro ngayon lang lumulubog sa kanya ang nangyari.

Kanina, nasa charity event siya.

Maayos ang damit.

Maayos ang buhok.

Maayos ang pangalan.

Ngayon, nasa wheelchair siya, may cold pack sa ankle, may sugat sa palad, walang cellphone, at papunta sa bahay ng babaeng hindi niya trinato nang maayos noong una.

“Malayo pa ba?” tanong ni Bia, hirap ang boses.

“Hindi,” sagot ni Sora. “Sabi ko sa’yo, two minutes.”

“Parang twenty.”

“Rich girl ankle adjustment.”

“Sora.”

“Sorry. Pain distraction technique.”

Tumikhim si Kevin.

“Anak.”

“Ano po? Controlled naman.”

“Barely.”

Napatingin si Bia sa mga bitbit nilang pinamili.

“Is that fish?”

“Oo,” sagot ni Sora. “At kung hindi ka makikipagtulungan, mas mauuna pang makauwi ang tilapia kaysa sa’yo.”

Hindi dapat natawa si Bia.

Pero may lumabas na maliit, basag na tawa sa gitna ng luha niya.

Sapat na iyon.

Huminga nang malalim si Sora.

“Good. May sign of life.”

“Sora,” warning ni Kevin.

“Ano po? Clinical observation.”

Nang makarating sila sa gate, nasa bakuran si Lolo Isme.

May hawak itong hose, pinupuno ang malaking plastic pool na halos sakupin na ang kalahati ng bakuran.

Nakita niya sina Sora, Kevin, at Bia.

Napahinto siya.

“Uy,” sabi ni Lolo Isme. “May bisita?”

Tinignan ni Sora ang itsura ni Bia.

Tinignan niya ang pinamili.

Tinignan niya ang plastic pool.

Pagkatapos, huminga siya nang malalim.

“Opo, Lo,” sabi ni Sora. “Emergency guest.”

Lumabas si Lola Ason mula sa pinto, may hawak na sandok.

“Bakit amoy kanal?”

Nagtaas ng kamay si Kevin.

“Ako po yata iyon, Lola.”

Sumunod na lumabas si Nanay Meding.

Nang makita niya si Bia, agad na nagbago ang mukha niya.

Hindi judgment.

Hindi rin pagkilala.

Kundi instinct ng isang nanay na may sugatang taong kailangang tulungan.

“Anak,” sabi ni Nanay Meding kay Sora, “anong nangyari?”

“Ma,” sabi ni Sora, habang tinutulungan si Kevin ipasok ang wheelchair, “si Bia po, kapatid ni Rafael. May batang muntik masagasaan sa event. Hinila niya. Nadulas siya. May sugat sa kamay. Pilay yata. Na-check na siya ng medic doon, pero kailangan linisan, paupuin, at tawagan family niya.”

Napatingin si Nanay Meding kay Bia.

Hindi niya akalaing ganito niya unang makikilala ang kapatid ni Rafael.

Pero walang kahit isang patutsada ang lumabas sa bibig niya.

“Pasok,” sabi ni Nanay Meding. Bumaling ito kay Lola Ason. “Nay, kuha ka ng malinis na tuwalya. Kevin, ilapag mo muna ang pinamili. Sora, dalhin mo siya malapit sa banyo. Ako bahala sa tubig at first aid.”

Natigilan si Bia.

Hindi niya siguro inaasahan iyon.

Hindi tanong.

Hindi husga.

Hindi sermon.

Dire-diretsong tulong.

“Ma’am,” sabi ni Bia, nanginginig ang boses, “I’m sorry. Ang dumi ko.”

Tumingin si Nanay Meding sa kanya.

“Dumi lang iyan. Nahuhugasan. Mas importante hindi ka maimpeksyon.”

Napalunok si Bia.

“Thank you po.”

Mula sa gilid, sumilip si Lolo Isme.

“Iyan ba iyong kapatid ng amoy mayaman?”

“Lo!” sabay na sigaw nina Sora at Nanay Meding.

Napakurap si Bia.

Tinakpan ni Kevin ang bibig niya.

Si Lola Ason, imbes na pagalitan si Lolo Isme, tinignan si Bia mula ulo hanggang paa at tumango.

“Oo nga. Pero ngayon, amoy kanal muna.”

“Lola!”

“Ano? Totoo. Kaya nga papaliguan.”

Sa unang pagkakataon mula nang maaksidente, tumawa si Bia.

Sandali.

Mahina.

Halos hindi marinig.

Pero tumawa.

“At hindi siya puwedeng tumayo,” sabi ni Sora. “May ankle injury.”

Tumango si Nanay Meding.

“Sa banyo muna siya uupo. Sora, bigyan mo ng damit. Short or maluwag na pajama. Kevin, huwag kang tumunganga diyan. Hugasan mo kamay mo tapos ihiwalay mo ang mga nadumihan na gulay.”

“Opo,” sagot ni Kevin, pero napatingin siya sa kamay niya.

May halo ng tubig, putik, at konting amoy isda.

“Wait lang,” sabi niya, biglang natataranta. “Ang dumi ng kamay ko.”

“Maghugas ka!” sigaw ni Lola Ason. “Hindi ka makakatulong kung nag-iinarte ka diyan!”

“Hindi po ako nag-iinarte, Lola. May unknown liquid po ito.”

“Tubig-kanal iyon, anak. Hindi unknown.”

“Mas lalo pong nakakatakot.”

Tumakbo si Kevin papunta sa lababo, halos madulas sa pagmamadali.

Binuksan niya ang gripo at halos kalahating bote ng dishwashing liquid ang ibinuhos sa kamay niya.

“Sir, hindi po tayo nagde-deep clean ng plato!” sigaw ni Sora mula sa loob.

“Safety first!” sagot ni Kevin habang kuskos nang kuskos. “Hindi ko alam kung may bacteria na may pangalan.”

Sa loob, tinulungan ni Sora si Bia mailapit sa banyo gamit ang wheelchair.

Hindi siya pinilit tumayo.

Inilagay ni Nanay Meding ang maliit na bangko sa loob ng banyo para makaupo si Bia habang naghuhugas.

“Anak,” sabi ni Nanay Meding kay Sora, “ikaw ang tumulong sa kanya. Ako kukuha ng damit at towel.”

“Opo.”

Napatingin si Bia kay Sora.

“Sorry.”

“Saan part?” tanong ni Sora. “Sa putik? Sa wheelchair? Sa family cameo?”

“All of it.”

“Okay lang. Hindi ikaw ang unang taong pumasok dito na may dalang chaos.”

“I think I might be the worst.”

“Hindi. May pinsan kami dati nagdala ng fighting rooster.”

Napakurap si Bia.

“I don’t know if you’re joking.”

“Exactly.”

Sandaling natahimik si Bia.

Pagkatapos, mas mahina siyang nagsalita.

“Sora.”

“Ano?”

“Why are you helping me?”

Hindi agad sumagot si Sora.

Kinuha niya ang malinis na tabo at sinubukang ayusin ang tubig para hindi masyadong malamig.

“Dahil nasaktan ka.”

“That’s it?”

“Ano gusto mo, thesis?”

“I wasn’t kind to you.”

“Alam ko.”

“I judged you.”

“Alam ko rin.”

“I went to your branch.”

“Very aware.”

“You should hate me.”

Napatingin si Sora sa kanya.

“Bia, pagod ako. Wala akong energy para maghate nang full-time.”

Hindi alam ni Bia kung matatawa o maiiyak.

“Also,” dagdag ni Sora, “tumakbo ka para sa bata. Hindi mo siya binitawan. May points ka doon.”

Napalunok si Bia.

“Hindi ko naisip.”

“Good.”

“What?”

“Kasi kapag pinag-isipan mo pa, baka napahinto ka.”

Doon siya natahimik.

Sa labas, maririnig si Lola Ason na sumisigaw.

“Kevin! Ihiwalay mo iyong kamatis na nadaganan!”

“Lola, paano ko malalaman kung alin ang emotionally damaged?”

“Yung durog!”

“Ah. Visual assessment. Gets.”

Napapikit si Sora.

“Welcome nga pala sa bahay namin.”

Muling natawa si Bia.

Mas mahina.

Pero mas totoo.

Pagkatapos linisin ang putik sa binti ni Bia at mapalitan siya ng maluwag na pajama ni Sora, dinala nila siya sa sala.

Nakaangat ang kanang paa niya sa unan.

May cold pack na binalot sa tuwalya.

May malinis na bandage ang palad.

May baso ng tubig sa tabi.

Si Nanay Meding ay naglagay ng maliit na plato ng saging sa mesa.

“Kumain ka muna kahit konti,” sabi nito.

“Ma’am, nakakahiya na po.”

“Mas nakakahiya kung mahimatay ka rito at wala kang laman ang tiyan.”

Hindi nakasagot si Bia.

Kinuha niya ang isang pirasong saging.

Sa kabilang side, abala pa rin sina Kevin, Lola Ason, at Lolo Isme sa rescue operation ng mga gulay.

“Yung isda?” tanong ni Lolo Isme.

“Sealed pa,” sabi ni Lola Ason. “Pero hugasan mabuti.”

“Pati ba loob?”

“Isme, isda iyan. Hindi emotional baggage.”

Si Kevin, hawak ang plastic ng tilapia na parang may legal liability.

“Tita Meding,” tawag niya, “safe pa ba ito?”

“Kung hindi pumasok ang tubig, safe. Kung duda ka, hugasan at lutuin agad.”

“Parang crisis management din pala ang kusina.”

“Mas mahirap pa,” sabi ni Lola Ason.

Napatingin si Bia sa kanila.

Hindi niya maitago ang gulat.

Sa bahay nila, kapag may emergency, may driver, nurse, coordinator, assistant, at kung minsan, abogado.

Dito, may Lola na may sandok, Lolo na may hose, Nanay na diretso magdesisyon, Kevin na naghuhugas ng isda habang nakasimangot, at Sora na parang sanay na sanay sa gulo.

Hindi ito tahimik.

Hindi ito elegant.

Pero gumagalaw ang lahat.

May tumutulong.

May nang-aasar.

May nag-aasikaso.

Walang naghihintay na may mag-utos.

Napansin ni Sora ang tingin ni Bia.

“Ano?”

“Your house is loud.”

“Oo. Free feature.”

“It’s…”

Huminto si Bia.

Hindi niya mahanap ang salita.

“Chaotic?” alok ni Sora.

“Yes.”

“Correct.”

“But safe.”

Hindi agad nakasagot si Sora.

Iyon ang salitang hindi niya inasahan mula kay Bia.

Safe.

Tumikhim si Sora at tumingin sa phone niya.

“Okay. Kailangan na nating tumawag.”

Nanigas si Bia.

“My mom will panic.”

“Most likely.”

“She’ll be angry.”

“Also likely.”

“She’ll blame the event team.”

“Very likely.”

“She might blame you.”

Napatingin si Sora sa kanya.

“Sanay ako.”

Hindi gusto ni Bia ang sagot na iyon.

Kita sa mukha niya.

“Don’t say that like it’s normal.”

“Hindi normal. Familiar lang.”

Tahimik silang dalawa.

Lumapit si Kevin, pinupunasan ang kamay sa towel.

“Bia,” sabi niya, mas seryoso na. “Kailangan nating ipaalam sa family mo. Not optional. May injury ka. Na-check ka na ng medic pero advised for X-ray. Nawala phone mo. Also, foundation event ito. Dapat malaman nila from us, not from a random post.”

Napapikit si Bia.

“Call Rafa first.”

Hindi nakagalaw si Sora.

Napatingin si Kevin kay Sora.

“Sora?”

Tinignan ni Sora ang phone niya.

Rafael.

Pahinga muna.

Direct kung emergency.

Emergency ito.

Huminga siya nang malalim.

“Okay,” sabi niya.

Kinuha niya ang phone.

Hinahanap pa lang niya ang pangalan ni Rafael, nang biglang tumunog ang phone ni Kevin.

Nakita ni Kevin ang screen.

“Rafael.”

Nagkatinginan sina Sora at Bia.

Sinagot ni Kevin ang tawag at inilagay sa speaker, pero sapat ang layo para hindi masyadong marinig ng buong bahay.

“Rafael.”

“Kevin, may tumawag from the foundation. They said Bia was involved in an accident. Where is she?”

Naging tahimik ang sala.

Kahit si Lola Ason sa kusina, huminto sa paghuhugas.

Si Bia, napahawak sa kumot sa kandungan niya.

Si Sora naman, nakatingin lang sa phone na parang naroon ang lahat ng hindi pa niya kayang sabihin.

“She’s safe,” sabi ni Kevin. “She’s with us.”

“With you where?”

“At Sora’s house.”

Tahimik.

Isang segundo.

Dalawa.

Tatlo.

Pagkatapos, mas mababa na ang boses ni Rafael.

“Is Sora there?”

Napatingin si Kevin kay Sora.

Hindi siya nagsalita.

Pero tumango siya.

“Yes,” sabi ni Kevin. “She’s here.”

“Is Bia okay?”

“She was checked by the event medic. Child is okay. Bia has a right ankle injury, possible sprain, hand abrasions. Advised for X-ray. She lost her phone. We brought her here because it was nearby and safer than keeping her in the crowd.”

Narinig nila ang paghinga ni Rafael sa kabilang linya.

“Put me on speaker.”

“Naka-speaker ka na,” sabi ni Kevin.

Saglit na natahimik si Rafael.

“Bia?”

Napalunok si Bia.

“I’m here.”

“Are you hurt?”

“My ankle. My hand. I’m okay.”

“You don’t sound okay.”

“I fell into mud, Rafa. I’m allowed.”

Hindi inaasahang napangiti si Sora.

Sandali lang.

Pero nakita ni Bia.

At hindi siya uminit ang ulo.

“Where exactly are you?” tanong ni Rafael.

Si Kevin ang sumagot.

“I’ll send the address. But listen. Don’t arrive with convoy energy. No drama. No crowd. No panic. She’s embarrassed enough.”

May mahinang hinga sa kabilang linya.

“Understood.”

“And Rafael,” dagdag ni Kevin.

“Yes?”

“Sora helped your sister.”

Tumahimik ang kabilang linya.

Hindi nagsalita si Sora.

Hindi rin si Bia.

Pero bumigat ang hangin sa sala.

“I know,” sabi ni Rafael sa huli. “I’m on my way.”

Napatingin si Sora sa pinto.

Sa simpleng sala nila.

Sa plastic pool sa bakuran.

Sa mga gulay na pinipilit isalba ni Lola Ason.

Sa kapatid ni Rafael na nakasuot ng pajama niya, may bandage sa palad, may cold pack sa paa, at may hiya sa mukha na hindi kayang takpan ng apelyidong Valderama.

Pumikit siya sandali.

Akala niya, pahinga muna.

Pero mukhang may mga pahingang sinusundan pa rin ng doorbell.