Pag-alis ni Bia sa branch, hindi agad bumalik sa dati ang hangin.

Kahit bumalik na sa trabaho ang lahat.

Kahit may client na nagtanong tungkol sa parking slot.

Kahit si Jessa ay nagsimulang magpanggap na normal habang halos sumabog ang mata sa dami ng gustong itanong.

Hindi na normal ang araw ni Sora.

Dahil sa loob ng ilang linggo, sunod-sunod siyang tinamaan ng mga bagay na hindi naman niya hiniling.

Kape.

HR.

Promotion.

Terrace.

Birthday dinner.

Limang daang libo.

Bia sa branch.

At sa gitna noon, si Rafael.

Ang lalaking gusto niya.

Ang lalaking pinili niya.

Ang lalaking hindi masama, pero paulit-ulit siyang napapasok sa gulong hindi niya naman sinimulan.

Pagkatapos ng briefing, bumalik si Sora sa counter.

Hawak niya ang lead sheet, pero ilang minuto na siyang nakatitig sa parehong pangalan.

Napansin iyon ni Kevin.

“Anak,” sabi ni Kevin, tumayo sa tabi niya. “Basahin mo ulit.”

Napakurap si Sora.

“Ano po?”

“Tatlong minuto mo nang tinititigan ang pangalan ni Mrs. Santos. Baka mamaya, maging kamag-anak mo na.”

Napabuntong-hininga si Sora.

“Sorry po.”

“Hindi mo kailangang mag-sorry. Kailangan mo lang huminga.”

“Ginagawa ko naman po.”

“Hindi iyan paghinga. Iyan ay survival mode na may lipstick.”

Napangiti siya nang mahina.

Pero mabilis ding nawala.

May message si Rafael.

Hindi niya pa binubuksan.

Ramdam niya ang phone sa bulsa niya na parang may sariling tibok.

Napatingin si Kevin sa bulsa niya.

“Siya?”

“Opo.”

“Hindi mo kailangang sagutin agad.”

“Alam ko po.”

“Pero gusto mo.”

Hindi sumagot si Sora.

Iyon na ang sagot.

Bahagyang lumapit si Kevin.

“Anak, liking someone does not mean you have to make yourself available every time guilty siya.”

Tinamaan siya roon.

Hindi malakas.

Pero eksakto.

Kinuha ni Sora ang phone.

Binuksan ang message.

Bia went to your branch. I just found out. Are you okay?

Tinitigan ni Sora ang message.

Hindi niya alam kung sino ang nagsabi kay Rafael.

Baka driver.

Baka staff.

Baka si Bia mismo.

O baka may sarili talagang alarm system ang pamilya Valderama pagdating sa drama.

Nag-type siya.

Yes. Kevin was here. We talked in the meeting area. No shouting. No cash exchange. No one died.

Mabilis ang reply ni Rafael.

I’m sorry. She shouldn’t have gone there.

Napapikit si Sora sandali.

Pagkatapos, nag-type siya ulit.

She came for her family. I get that. I don’t like it, but I get it.

Saglit bago siya sinagot ni Rafael.

Can I call you after work? Kahit five minutes lang.

Matagal niyang tinitigan iyon.

Five minutes lang.

Pero sa buhay niya ngayon, kahit five minutes kay Rafael, parang may kasamang family committee, HR clause, at emergency exit.

Nag-type siya.

Hindi tonight. May gagawin pa ako.

Mabilis ang reply.

Okay. I understand.

Akala niya tapos na.

May kasunod.

I’m here when you’re ready.

Pumikit si Sora.

Simple lang.

Maayos.

Walang pilit.

Pero nakakapagod pa rin.

Hindi dahil sa sinabi.

Kundi dahil mahalaga ang taong nagsabi.

“Anong sagot niya?” tanong ni Kevin.

“Sabi niya he understands.”

“Good.”

“Bakit parang mas masakit kapag decent siya?”

“Because kung gago siya, mas madali siyang i-block.”

Napatawa si Sora nang mahina.

“Sir Kevin.”

“What? Totoo.”

“May client po tayo.”

“Then sell property and avoid emotional foreclosure.”

“Ang pangit.”

“Pagod ako.”

“Same.”

Sa buong araw, sinubukan ni Sora maging acting supervisor.

Hindi girlfriend.

Hindi babae sa gitna ng Valderama family issue.

Hindi iyong branch agent na inalukan ng pera.

Acting supervisor.

Sinagot niya ang questions ng agents.

Tinulungan niya si Carlo sa lead assignment.

Pinagalitan niya si Jessa nang very light dahil mali ang template na na-send nito sa client.

Nag-coordinate siya sa admin tungkol sa reservation deadline ni Ms. Santos.

Nag-check siya ng daily inquiries.

Nag-ayos siya ng brochure inventory.

Pagod siya.

Pero mabuti ang pagod na iyon.

May saysay.

May output.

May pangalan niya.

Pagdating ng gabi, hindi siya dumiretso matulog.

Hindi rin siya nag-reply kay Rafael.

Pagkauwi niya, kumain siya ng tinola, tumulong kay Nanay Meding maghugas ng plato, at nagbukas ng laptop para gawin ang sideline niyang captions para sa bakery page ng kakilala niya.

Si Lola Ason, nakaupo sa tabi niya, nanonood ng teleserye.

Si Lolo Isme, nasa sofa, nakikinig sa radyo na mas malakas pa sa konsensya.

Napansin ni Nanay Meding ang laptop.

“May trabaho ka pa?”

“Side job po.”

“Pagod ka na.”

“Mas pagod po ako kapag walang pambayad.”

Hindi agad sumagot si Nanay Meding.

Alam niya iyon.

Lahat sila alam iyon.

Kaya hindi na niya sinermunan si Sora.

Naglagay na lang siya ng baso ng tubig sa tabi nito.

“Uminom ka.”

“Opo.”

Napatingin si Lola Ason sa laptop.

“Ano ginagawa mo?”

“Caption po para sa bakery.”

“Ano caption?”

Binasa ni Sora ang draft niya.

“Soft, sweet, and baked fresh daily.”

Kumunot ang noo ni Lola Ason.

“English?”

“Bakery po nila, Lola. Sosyal branding.”

“Sabihin mo, malambot, matamis, bagong luto. Mas maiintindihan ng gutom.”

Napatawa si Sora.

“May point kayo.”

Mula sa sofa, sumigaw si Lolo Isme.

“Sino ang gutom?”

“Kayo po ba, Lo?”

“Oo.”

“Katapos niyo lang kumain!”

“Gutom sa Dessert.”

Napailing si Sora.

Sa gitna ng gulo, ito ang bahay niya.

Maingay.

Magulo.

Minsan sabay-sabay magsalita.

Pero walang mag-aabot sa kanya ng pera para mawala siya.

Dito, kapag may pera sa mesa, pinagtatalunan kung bawal bang galawin kahit pambili ng bigas.

At kakaiba man, mas ligtas iyon.

Kinabukasan, ganito ulit ang routine.

Branch sa umaga.

Acting supervisor tasks sa hapon.

Side job sa gabi.

May isang gabi na nag-live selling siya para sa dalawang blouse na matagal nang nakatambak sa cabinet.

May isang gabi na gumawa siya ng captions para sa bakery.

May isa pang gabi na inayos niya ang notes para sa transition briefing.

Sa bawat gabi, may message si Rafael.

Hindi marami.

Hindi sunod-sunod.

Isa lang minsan.

Kumain ka na?

I hope work was okay today.

No pressure to reply. Just checking on you.

Minsan, sumasagot si Sora.

Minsan, hindi.

Kapag sumagot siya, maikli.

Kumain na.

Pagod.

Busy.

Good night.

At bawat maikling reply, parang may konting distansya na nabubuo sa pagitan nila.

Hindi dahil wala na siyang nararamdaman.

Kundi dahil sobra.

Sobra ang nararamdaman niya.

Sobra ang nangyari.

Sobra ang mundong nakadikit sa pangalan ni Rafael.

Huwebes ng gabi, pagkatapos ng shift, nakita ni Sora si Rafael sa labas ng mall.

Hindi sa loob ng branch.

Hindi sa sales floor.

Hindi malapit sa counter.

Nasa waiting area siya malapit sa entrance, hawak ang phone, nakatayo sa gilid na hindi sagabal sa tao.

Naka-simple polo siya.

Walang suit.

Walang obvious na bodyguard.

Walang flowers.

Walang coffee.

Good.

At least may natutunan.

Pero nang makita siya ni Sora, unang pumasok sa isip niya ay hindi kilig.

Pagod.

Si Kevin, na kasabay niyang palabas, napahinto.

“Anak,” sabi nito, mahina. “Do you want me to stay?”

Tiningnan ni Sora si Rafael.

Nakita rin siya nito.

Hindi ito lumapit agad.

Naghintay.

Another point.

Pero hindi sapat ang points para burahin ang nangyari.

“Five minutes lang po,” sabi ni Sora.

“Public area,” paalala ni Kevin.

“Opo.”

“No drama.”

“Opo.”

“No kissing.”

“Sir!”

“What? Prevention.”

“Uwi na po kayo.”

“I’ll be near the milk tea stall.”

“Sir.”

“Fine. Slightly near.”

Hindi na nakipagtalo si Sora.

Lumapit siya kay Rafael.

Tumigil ito sa tamang distansya.

“Sora.”

“Rafael.”

May ilang segundo silang parehong hindi nagsalita.

Sa paligid nila, may mga taong palabas ng mall, may batang umiiyak dahil ayaw umuwi, may guard na nagche-check ng bag, may barker sa labas na sumisigaw ng ruta.

Ito ang mundo ni Sora.

Hindi tahimik.

Hindi private.

Hindi cinematic.

Pero totoo.

“Thank you for agreeing to talk,” sabi ni Rafael.

“Five minutes lang.”

Tumango siya.

“I know.”

“Walang surprise?”

“Wala.”

“Walang family member na lalabas sa likod ng plant box?”

“Wala.”

“Walang envelope?”

Nasaktan siya roon.

Kita sa mukha niya.

Pero hindi siya nagreklamo.

“No envelope.”

Tumango si Sora.

“Good.”

Matagal siyang tiningnan ni Rafael.

“Are you okay?”

“Hindi.”

Hindi siya nagulat sa sagot.

Siguro inaasahan niya iyon.

Siguro alam din niyang nararapat lang iyon.

“I’m sorry,” sabi niya.

“Alam ko.”

“I know sorry is not enough.”

“Good.”

“I’m trying to fix it.”

Doon napatingin nang diretso si Sora sa kanya.

“Paano?”

Natigilan si Rafael.

Hindi dahil wala siyang sagot.

Kundi dahil siguro sanay siyang kapag sinabi niyang sinusubukan niya, sapat na iyon para maniwala ang tao.

Kay Sora, hindi.

“Rafael,” sabi niya, “hindi ito maaayos ng apology. Hindi rin ng pagpunta mo rito. Hindi ng pagiging patient sa messages. Hindi ng pagiging cute, hindi ng pagiging mabait, hindi ng charm.”

“I know.”

“Do you?”

Hindi agad siya sumagot.

Mabuti.

Ayaw ni Sora ng mabilis na sagot na maganda pakinggan pero walang laman.

“I’m learning,” sabi niya sa huli.

“Learning is not the same as proving.”

Tinanggap niya iyon.

Hindi siya lumaban.

Hindi rin siya nagpaawa.

“What do you need from me?” tanong ni Rafael.

Napatawa si Sora, pero walang saya.

“Iyan ang problema.”

“What?”

“Parang kailangan ko pang gumawa ng instruction manual para hindi ako masaktan.”

May tumama sa mukha ni Rafael.

Hindi niya itinago.

“Sora—”

“Hindi ako galit dahil may nanay kang ayaw sa akin,” putol ni Sora. “Expected na iyon. Hindi ako prinsesa. Hindi ako galing sa mundo niyo. Hindi ako magugulat kung may ayaw sa akin.”

“Sora.”

“Galit ako kasi dinala mo ako sa bahay niyo without telling me the truth. Galit ako kasi ako ang kailangang mag-adjust sa gulat, sa tingin, sa tanong, sa insulto. Galit ako kasi kahit hindi ikaw ang nag-abot ng pera, ikaw ang nagdala sa akin sa lugar kung saan ako inalok.”

Tumahimik si Rafael.

Sa malayo, nakita ni Sora si Kevin sa may milk tea stall.

Kunwari nagbabasa ng menu.

Pero halatang nakabantay.

Hindi siya lumapit.

Good.

“Sora,” sabi ni Rafael, mas mababa ang boses, “you’re right.”

Hindi iyon sapat.

Pero at least hindi niya ginawang debate.

“I should have told you,” dagdag niya. “I should have given you the choice to say no. I didn’t. I was selfish.”

“Bakit?”

Napakurap siya.

“Bakit mo ginawa?” tanong ni Sora. “Hindi iyong polished answer. Totoo.”

Huminga nang malalim si Rafael.

“Because my mother asked me to bring you, and I thought if she met you, she would see what I see.”

Sumakit ang dibdib ni Sora.

Hindi dahil pangit ang sagot.

Kundi dahil may kabaitan sa loob ng katangahan.

“Rafael.”

“I know.”

“Hindi ako audition piece.”

Napaangat ang tingin niya.

“I know that now.”

“Hindi ako sample unit na ipapakita sa buyer.”

“I know.”

“Hindi ako ‘tingnan niyo, magugustuhan niyo rin siya.’”

Kumirot ang hiya sa mukha ni Rafael.

Sa pagkakataong iyon, hindi lumambot si Sora.

Kailangan niyang marinig iyon.

“I’m sorry,” sabi ni Rafael.

“Stop saying sorry.”

Tumigil siya.

Huminga nang malalim si Sora.

“Hindi ibig sabihin ayoko na sa’yo.”

Napatingin siya sa kanya.

May konting pag-asa sa mata niya.

Kaya agad niyang dinagdagan.

“Pero hindi rin ibig sabihin okay tayo.”

Nawala ang konting pag-asa.

Masakit.

Pero kailangan.

“Kailangan ko ng pahinga,” sabi ni Sora.

“From me?”

Napalunok siya.

“From us.”

Hindi siya sumagot agad.

May dumaan na grupo ng estudyante sa tabi nila, nagtatawanan, walang alam na may dalawang taong halos mabiyak ang relasyon sa gilid ng mall entrance.

“Are we breaking up?” tanong ni Rafael.

Saglit na pumikit si Sora.

“Hindi ko alam.”

“Sora.”

“Hindi ko alam,” ulit niya, mas mahina. “Kaya nga pahinga muna.”

Saglit na umiwas ng tingin si Rafael.

Nang bumalik ang tingin niya, mas kontrolado na ang mukha niya.

“What does that mean?”

“It means huwag muna tayong mag-date. Huwag muna tayong mag-usap na parang okay ang lahat. Huwag muna akong pilitin maging girlfriend habang pinoproseso ko pa kung paano ako naging problema sa pamilya mo.”

“I never wanted you to feel like that.”

“Pero iyon ang nangyari.”

Mabagal siyang tumango.

“I understand.”

“Do you?”

“I’ll try to.”

“Better answer,” sabi ni Sora.

Halos ngumiti siya.

Halos lang.

“Sora,” sabi ni Rafael, “I’ll prove it.”

Hindi agad sumagot si Sora.

Dati, baka kinilig siya.

Ngayon, napagod siya.

“Wag mong sabihin. Gawin mo.”

“I will.”

“Hindi para mapabilis akong bumalik.”

“I know.”

“Hindi para maawa ako.”

“I know.”

“Hindi para mapatunayan mong perfect ka.”

“I’m not.”

“Good. Kasi hindi ako naghahanap ng perfect. Naghahanap ako ng hindi ako iiwan mag-isa sa gulong siya rin ang nagbukas ng pinto.”

Natamaan siya roon.

Kitang-kita.

Pero nanatili siyang tahimik.

Sa wakas, tumango siya.

“I’ll do better.”

Tiningnan siya ni Sora.

“Then do it away from me for now.”

Masakit sabihin.

Mas masakit makita na tinanggap niya.

“Okay,” sabi ni Rafael.

“Okay.”

“Sora?”

“Ano?”

“Can I still check if you got home safe?”

Muntik na siyang ngumiti.

Muntik lang.

“Pwede. Pero huwag every hour.”

“Once.”

“Once.”

“And if there’s anything urgent?”

“Through Kevin kung work. Direct kung emergency.”

“Okay.”

Tahimik sila.

Limang minuto lang dapat.

Pero parang mas mahaba pa sa buong birthday dinner.

“Good night, Rafael,” sabi ni Sora.

“Good night, Sora.”

Tumalikod siya bago pa siya magbago ng isip.

Habang naglalakad siya papunta kay Kevin, ramdam niyang nakatingin pa rin si Rafael.

Hindi siya lumingon.

Kung lilingon siya, baka bumalik siya.

At hindi niya pa kaya.

Nang makarating siya kay Kevin, hindi ito agad nagsalita.

Inabot lang nito ang milk tea.

Napatingin siya rito.

“Para sa akin?”

“Oo,” sabi ni Kevin. “Hindi galing sa Valderama. Ako ang nagbayad. May resibo pa kung gusto mo ng evidence.”

Napatawa siya kahit mabigat ang dibdib.

“Salamat po.”

“Break?”

“Pahinga.”

“Good.”

“Masakit.”

“Alam ko.”

“Hindi niyo sasabihing tama ako?”

“Tama ka.”

“Sir.”

“Ano? Totoo naman.”

Napaluha siya.

Hindi siya niyakap ni Kevin sa gitna ng mall entrance.

Hindi iyon bagay.

Tinapik lang nito ang balikat ni Sora.

“Uwi na tayo, anak.”

“Opo.”

Pag-uwi ni Sora, hindi niya sinabi agad kina Nanay Meding na nag-usap sila ni Rafael.

Pero nanay si Nanay Meding.

Hindi kailangang sabihin.

Pagpasok pa lang ni Sora sa kusina, tiningnan na siya nito.

“Kinausap mo?”

“Opo.”

“Anong nangyari?”

“Pahinga muna.”

Hindi agad sumagot si Nanay Meding.

Tinuloy lang nito ang paghahalo ng sinigang.

“Masakit?”

“Opo.”

“Pero kailangan?”

“Opo.”

“Then kumain ka.”

Napakurap si Sora.

“Yun lang?”

“Ano gusto mo? Sermon with PowerPoint?”

Mula sa sala, sumigaw si Lolo Isme.

“Sino ang kuripot?”

“Wala po, Lo!”

Pumasok si Lola Ason sa kusina, may hawak na maliit na plato ng mangga.

“Pahinga muna sa pagmamahal?” tanong nito.

Napatingin si Sora.

“Paano niyo nalaman?”

“Rinig ko kayo ng nanay mo.”

“Lola.”

“Manipis ang pader. Makapal ang problema.”

Naupo si Sora sa mesa.

“Hindi kami break.”

“Hindi rin kayo okay,” sabi ni Nanay Meding.

“Opo.”

“At okay lang iyon,” dagdag ni Nanay Meding. “Hindi lahat ng relasyon kailangang takpan agad ng lambing kapag may sugat.”

Tumango si Lola Ason.

“Tama. Kapag sugat, nililinis muna. Hindi agad nilalagyan ng pabango.”

“Lola, bakit pabango?”

“Basta. Point is, mahapdi.”

Napatawa si Sora.

Pero may luha pa rin.

At sa unang pagkakataon sa ilang araw, hindi niya pinilit maging okay.

Kumain siya ng sinigang.

Uminom ng tubig.

Nagtrabaho pa rin siya sa captions pagkatapos.

Nagpadala ng invoice sa bakery.

Nag-ayos ng blouse para sa live selling.

Nag-check ng schedule ng transition briefing.

Iyon ang ginawa niya sa mga sumunod na araw.

Trabaho.

Bahay.

Side jobs.

Konting iyak kapag naliligo.

Konting ngiti kapag may client na nag-thank you.

Konting kaba kapag may message si Rafael.

At konting tapang tuwing hindi siya agad nagre-reply.

Si Rafael naman, hindi na nangulit.

May isang beses nagpadala siya ng email sa work, copied si Kevin, tungkol sa pilot review file.

Puro trabaho lang.

Maayos.

Walang hidden message.

Walang “hope you’re okay” sa ilalim.

Na-appreciate iyon ni Sora.

Masakit pa rin.

Pero na-appreciate niya.

May isang beses din na may dumating na food delivery sa branch.

Akala ni Jessa para kay Sora.

“Teh,” bulong nito, “baka reconciliation chicken.”

Pero nang tignan ni Sora, para pala sa buong branch.

Sender: Valderama Corporate Admin.

Note: For the branch team. Thank you for your continued work on the pilot support.

CC sa email: Kevin, Marketing, Operations.

Maayos.

Dokumentado.

Hindi personal.

Binasa ni Kevin ang note at tumingin kay Sora.

“See?”

“Trying,” sabi ni Sora.

“Trying.”

“Hindi pa enough.”

“Hindi pa.”

Pero maliit na bagay iyon.

At minsan, ang proving nagsisimula sa maliit na bagay na hindi romantic.

Sa pagsunod sa boundaries.

Sa hindi paggawa ng eksena.

Sa hindi paggamit ng charm kapag proseso ang kailangan.

Friday night, pagod na pagod si Sora.

Natapos ang shift niya nang late dahil may client na nagpa-reserve five minutes before closing.

Pag-uwi niya, nag-live selling pa siya ng ukay tops.

“Mine yellow blouse, one hundred fifty,” sabi niya sa camera habang halos antok na ang mata niya. “Maganda po ito, hindi kita ang stress.”

May nag-comment.

Mine.

“Sold kay Ms. Rhea. Thank you po.”

Pagkatapos ng live, nagsara siya ng ring light at napasandal sa upuan.

Sa labas ng kwarto, narinig niya si Nanay Meding na naghuhugas ng plato.

Si Lola Ason, nanonood ng palabas.

Si Lolo Isme, nagtatanong kung bakit may umiiyak sa TV.

Normal.

Pagod.

Safe.

Kinuha niya ang phone.

May message si Rafael.

Got home?

Once.

As agreed.

Nag-reply siya.

Home.

Ilang segundo lang, sumagot si Rafael.

Thank you. Rest well.

Hindi na siya nag-type.

Hindi rin niya binura ang message.

Hinayaan lang niya itong manatili sa screen hanggang sa unti-unting dumilim ang phone sa kamay niya.

Sa labas ng kwarto, naririnig niya si Nanay Meding na naghuhugas ng plato.

Si Lola Ason, may kausap sa palabas sa telebisyon na para bang naririnig siya ng artista.

Si Lolo Isme, nagtatanong kung bakit may umiiyak sa TV kahit palabas naman ang pinapanood.

Normal ang bahay.

Maingay.

Magulo.

Hindi sosyal.

Hindi tahimik.

Pero ligtas.

Humiga si Sora at tumingin sa kisame.

Masakit pa rin.

Gusto pa rin niya si Rafael.

Miss pa rin niya ito.

Pero sa unang pagkakataon matapos ang birthday dinner, hindi niya pinilit habulin ang sagot sa gabing iyon.

Hindi niya pinilit ayusin agad ang sugat.

Hindi niya pinilit maging okay para lang hindi masaktan ang ibang tao.

Pumikit siya.

At hindi siya umiyak.

Maliit lang iyon.

Pero para kay Sora, sa gabing iyon, sapat na munang simula iyon.